ਨਾ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਝੁਕਾ ਸਕੀਆਂ, ਨਾ ਗੋਲੀਆਂ ਡਰਾ ਪਾਇਆ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
Indian Revolutionaries: ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਲੀ, ਹੁਣ ਝਾਰਖੰਡ। Gen-Z ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਝੁਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਕੂਮਤ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
ਅੱਜ Gen-Z ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਸਿੱਖਿਆ, ਬਰਾਬਰੀ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ ‘ਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਝੁਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਸ਼ਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਾਮਯਾਬੀ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਡਟੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਜਾਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਉਤਰਿਆ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਬਦਲਾਅ ਆਏ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀਆਂ ਤਾਜ਼ਾ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਸੀ। ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਕੱਟੀਆਂ, ਲਾਠੀਆਂ ਖਾਧੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਤੱਕ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਅੱਜ ਵੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਓ, ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 79 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲਈਏ।
ਖੁਦੀਰਾਮ ਬੋਸ
ਖੁਦੀਰਾਮ ਬੋਸ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇਖਣ ਦੀ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਸੀ।
ਖੁਦੀਰਾਮ ਬੋਸ
1908 ਵਿੱਚ ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਬੰਬ ਹਮਲੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਸਿਰਫ਼ 19 ਸਾਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਖੁਦੀਰਾਮ ਨੇ ਬੇਖ਼ੌਫ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਈ।
ਭਗਤ ਸਿੰਘ
ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਨਿਡਰਤਾ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ, ਲਿਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਤਾ ਬਦਲਣ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਈ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਭਗਤ ਸਿੰਘ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਵੀ ਸੁੱਟਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕਿਸੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਸੀ। ਮਹਿਜ਼ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਇਨਕਲਾਬ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਨਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਦੇਵ
ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਰੀਬੀ ਸਾਥੀ ਸਨ। ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਨ। ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ। ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੁਖਦੇਵ ਨੂੰ ਵੀ ਆਰੋਪੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ। ਸੁਖਦੇਵ ਦਾ ਜੀਵਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਜੋਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਦੇਵ
ਰਾਜਗੁਰੂ
ਸ਼ਿਵਰਾਮ ਹਰੀ ਰਾਜਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਹਸੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼-ਤਰਾਰ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਣੇ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਰਾਜਗੁਰੂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਵੱਡੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਣਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜਗੁਰੂ
ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ
ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਤਿਵਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਸਹਿਯੋਗ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ ਸਨ। ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਆਜ਼ਾਦ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਘਰ ਦਾ ਪਤਾ ਜੇਲ੍ਹ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਜ਼ਿੰਦਾ ਨਾ ਫੜੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ। 1931 ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਐਲਫ੍ਰੇਡ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਘਿਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਨਿਡਰਤਾ, ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।
ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ
ਹੇਮੂ ਕਲਾਣੀ
ਹੇਮੂ ਕਲਾਣੀ ਸਿੰਧ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਸਨ। 1942 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸੈਨਿਕਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇੱਕ ਰੇਲਗੱਡੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਝੁਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹੇਮੂ ਕਲਾਣੀ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।
ਹੇਮੂ ਕਲਾਣੀ
ਕਨਕਲਤਾ ਬਰੂਆ
ਕਨਕਲਤਾ ਬਰੂਆ ਅਸਾਮ ਦੀ ਬਹਾਦਰ ਨੌਜਵਾਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਨਕਲਤਾ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। 1942 ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਿਰੰਗਾ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਜਲੂਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਥਾਣੇ ‘ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਜਲੂਸ ‘ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਕਨਕਲਤਾ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਹਿੰਮਤ, ਮਹਿਲਾ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਤਿਰੰਗੇ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ।
ਕਨਕਲਤਾ ਬਰੂਆ
ਬਾਜੀ ਰਾਉਤ
ਬਾਜੀ ਰਾਉਤ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਸਨ। ਉਹ ਕਿਸ਼ਤੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਮੰਡਲ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਆਮ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 1938 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸ਼ਤੀ ਮੰਗੀ। ਬਾਜੀ ਰਾਉਤ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਅਨਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਝੁਕਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਜੀ ਰਾਉਤ
ਅੱਜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਸੰਦੇਸ਼
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਹ ਚੁਣੇ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਇਆ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਜਨਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਈ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਤਿਰੰਗਾ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਤੇ ਫਾਂਸੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਇੱਕ ਹੀ ਸੀ—ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ। ਅੱਜ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਵਾਲ ਉਹੀ ਹਨ। ਨਿਆਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸਨਮਾਨ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਓ, ਪੜ੍ਹੋ, ਸੋਚੋ, ਸੰਗਠਿਤ ਰਹੋ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੋ।
Source:TV9Hindi.com
