ਹੁਣ ਸੁਲ੍ਹਾ ਨਹੀਂ, ਸਿੱਧੀ ਜੰਗ… ਅਮਰੀਕਾ ‘ਤੇ ਈਰਾਨ ਦੁਬਾਰਾ ਹੋਣਗੇ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ?
ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਨੇ ਜੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਤਣਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਈਰਾਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਝਿਜਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀਜ਼ਫਾਇਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਫਿਲਹਾਲ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ, ਪਰ ਤਣਾਅ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਆਨੀ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਜੰਗ ਦਾ ਖਤਰਾ ਫਿਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਇਸ ਵੇਲੇ ਅਟਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਅਮੀਰ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਨਹੀਂ ਸੌਂਪਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਈਰਾਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵੀ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ‘ਤੇ ਟਿੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਤਿੰਨ-ਪੜਾਅ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਸਿਚੁਏਸ਼ਨ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਟਰੰਪ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਟਰੰਪ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਉਠਾਏ ਸਵਾਲ
ਈਰਾਨ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਹਟਾਏ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਥਾਈ ਅੰਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਟਰੰਪ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪਿੱਛੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਹਟਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਸਲ ਮੁੱਦਾ ਅਮੀਰ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਲਾਲ ਲਕੀਰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਉਂ ਵਿਗੜ ਰਹੇ ਹਨ ਹਾਲਾਤ?
ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਈਰਾਨ ਅਜੇ ਇਸ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਅਮਰੀਕੀ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਦੋਵਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਈਰਾਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਈਰਾਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਓਮਾਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਵਿਗੜ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਤੇਲ ਖੂਹ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਬੰਦ
ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਪਿਛਲੇ 15 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਬਲੂਮਬਰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਹੋਰ 13 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੇਲ ਖੂਹ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੇਲ ਖੂਹ 72 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬੰਦ ਰਹੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ। ਇਹ ਡਰ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਾਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹੈ: ਰੂਬੀਓ
ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕੋ ਰੂਬੀਓ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਬੰਧਕ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਈਰਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਮਹਿਮੂਦ ਨਬਾਵੀਅਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਸਾਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਮ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਮੀਰ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ।
ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਅਤੇ ਡੂ ਹੰਗ ਵੀਅਤ ਨੇ ਈਰਾਨ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?
ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਮਾਈਕ ਵਾਲਟਜ਼ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਚਿੱਪ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਐਨਪੀਟੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡੂ ਹੰਗ ਵੀਅਤ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਪੱਧਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜੋ : Jyeshtha Month 2026: ਜੇਠ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਰਹੋ ਦੂਰ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਝੱਲਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ!
Source ਟੀਵੀ9 ਭਾਰਤਵਰਸ਼
