ਭਾਰਤ-ਰੂਸ ਸਬੰਧ ਕਿੰਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਗੇ? ਇੱਥੇ ਪੂਰਾ ਗਣਿਤ ਸਮਝੋ।
ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੇਰੀ ਦਾ ਭਾਰਤ-ਰੂਸ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇਗਾ? ਕਿਹੜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਆਓ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀਏ।
ਭਾਰਤ-ਰੂਸ ਸਬੰਧ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧ ਲਗਭਗ 78 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਇਕੱਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਰੂਸ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤਣਾਅ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੌਰਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀਏ ਕਿ ਸਬੰਧ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧ ਕਿੰਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਗੇ।
ਸਰਕਾਰੀ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਦੌਰਾ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਤਿਨ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਰੂਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰੂਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਯਾਤ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ, ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ‘ਤੇ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪੁਤਿਨ ਦੀ ਭਾਰਤ ਫੇਰੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਿਲੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਿਪਿੰਗ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ, ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਮਝੌਤੇ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ-ਤੋਂ-ਲੋਕ ਸਬੰਧਾਂ, ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਭਾਈਵਾਲੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਰੂਸ ਤੋਂ 23 ਹੋਰ S-400 ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਖਰੀਦ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਨਵੇਂ S-400 ਸੌਦੇ ਵਿੱਚ 50% ਤੱਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੌਦੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਕੀਮਤ ₹18,000 ਅਤੇ ₹24,000 ਕਰੋੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਲਈ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ Su-57 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਸਾਂਝੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਗੇ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ 2-3 ਸਕੁਐਡਰਨ ਵੀ ਖਰੀਦ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹35,000-40,000 ਕਰੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੰਭਾਵੀ SU-57 ਸੌਦੇ ਵਿੱਚ HAL ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮਿਲੇਗੀ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਵਪਾਰ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦਾ ਟੀਚਾ 2030 ਤੱਕ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ $100 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ 2021 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ $13 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2024-25 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ $69 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਊਰਜਾ ਆਯਾਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰ ਮੰਤਰੀ ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਸਾਮਾਨ, ਡੇਟਾ-ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਉਪਕਰਣ, ਭਾਰੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਨੇ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਣਵਰਤੇ ਮੌਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਭਿੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਰੂਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
