Surya Dev Puja: ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ? ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
Surya Dev Puja: ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਰੋਗਤਾ, ਤੇਜ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵੇਰੇ ਨੇਮ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਕਈ ਗੁਣਾ ਹੋਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਰੋਗਤਾ, ਤੇਜ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵੇਰੇ ਨੇਮ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਕਈ ਗੁਣਾ ਹੋਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣ ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਬਾਰੇ।
ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਪੂਜਾ ਕਿਉਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼?
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦੇਵਤਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਾਖਿਆਤ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਊਰਜਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋਤਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਮਾਨ-ਸਨਮਾਨ, ਅਗਵਾਈ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕਾਰਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਐਤਵਾਰ ਦਾ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਕਰਾਤਮਕਤਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਤਰੀਕਾ
ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣ ਲਈ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਹੀ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ ਕਿ ਸੂਰਜ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਹੀ ਅਰਘ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਰਘ ਦੇਣ ਲਈ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਜਲ ਭਰ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰੋ।
ਅਰਘ ਦੇਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਧਾਰਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਹੁਣ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਇੱਕ ਲੋਟੇ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਜਲ ਭਰੋ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਲ ਛੱਤੜ/ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਅਕਸ਼ਤ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਵੋ। ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਲੋਟੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਡਿੱਗਦੇ ਜਲ ਦੀ ਧਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਅਰਘ ਦਿੰਦੇ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ। ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਰਜ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਮੰਤਰ ਦਾ ਕਰੀਏ ਜਾਪ?
ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੰਦੇ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਰਲ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਓਮ ਸੂਰਿਆਏ ਨਮਹ (ॐ सूर्याय नमः) ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ‘ਆਦਿਤਿਆ ਹਿਰਦੇ ਸਤੋਤਰ’ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸੂਰਜ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰੀਏ ਅਰਪਿਤ?
ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਘ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਅਕਸ਼ਤ ਪਾ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਗੁੜ ਦਾ ਭੋਗ ਵੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੂਜਾ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਗੁੜ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੂਰਜ ਅਰਘ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਹੈ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ?
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯਮਿਤ ਸੂਰਜ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਾਨ-ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸਕਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣ, ਮੰਤਰ ਜਾਪ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
