Home Remedies for Cracker Burns: ਕੀ ਸੜੀ ਚਮੜੀ ‘ਤੇ ਟੂਥਪੇਸਟ ਲਗਾਉਣਾ ਸਹੀ? ਪਟਾਕੇ ਨਾਲ ਹੱਥ ਸੜ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਕੀ ਕਰੀਏ, ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ
ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰੀ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਹੀ ਨਿਰਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਿਠਾਈਆਂ, ਨਵੇਂ ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲੋਕ ਪਟਾਕੇ ਅਤੇ ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ ਚਲਾ ਕੇ ਵੀ ਇਸ ਪਾਵਨ ਦਿਹਾੜੇ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਕਾਰਨ ਪਟਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਸੜਨ ਜਾਂ ਝੁਲਸਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਵਾਪਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰੀ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਹੀ ਨਿਰਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਿਠਾਈਆਂ, ਨਵੇਂ ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲੋਕ ਪਟਾਕੇ ਅਤੇ ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ ਚਲਾ ਕੇ ਵੀ ਇਸ ਪਾਵਨ ਦਿਹਾੜੇ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਕਾਰਨ ਪਟਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਸੜਨ ਜਾਂ ਝੁਲਸਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਵਾਪਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੜੀ ਹੋਈ ਚਮੜੀ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਬਰਫ਼ ਵਾਲਾ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਟੂਥਪੇਸਟ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਹੰਗਾਮੀ ਸਥਿਤੀ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹੜੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖ਼ੇ ਅਪਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਜਲਣ, ਲਾਗ (ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ) ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਣੋ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪਟਾਕਿਆਂ ਕਾਰਨ ਚਮੜੀ ਝੁਲਸ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ।
ਪਟਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਸੜਨ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
‘ਵੀ ਕਲੀਨਿਕ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ’ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡਾ. ਦੀਕਸ਼ਾ ਕਟਿਆਰ ਅਨੁਸਾਰ ਦੀਵਾਲੀ ਦੌਰਾਨ ਪਟਾਕਿਆਂ, ਦੀਵਿਆਂ ਜਾਂ ਗਰਮ ਤੇਲ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਸੜ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਘਬਰਾਏ ਤੁਰੰਤ ਸਹੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ (ਫ਼ਸਟ ਏਡ) ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਜਾਂ ਗਰਮ ਵਸਤਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਲਿਜਾਓ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੜੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 20 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਟੂਟੀ ਦੇ ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਲੇ ਸਾਫ਼ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖੋ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਹਿਮ ਨੁਕਤਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਰੱਖੋ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਿਆਲ
ਆਮ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ, ਅਸਹਿ ਦਰਦ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦਿਵਾਉਣ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਸੜੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਾਫ਼, ਢਿੱਲੇ ਅਤੇ ਨਾ ਚਿਪਕਣ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਸੂਤੀ ਪੱਟੀ ਨਾਲ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਢਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਅੰਗੂਠੀ, ਘੜੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗਹਿਣਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੋਜ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਤਾਰ ਦਿਓ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕੱਪੜਾ ਸੜੀ ਹੋਈ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਚਿਪਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖਿੱਚ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਲਾਹੋ।
ਕੀ ਸੜੀ ਚਮੜੀ ‘ਤੇ ਟੂਥਪੇਸਟ ਲਗਾਉਣਾ ਸਹੀ ਹੈ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੜੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ‘ਤੇ ਬਰਫ਼, ਘਿਓ, ਤੇਲ, ਟੂਥਪੇਸਟ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਘਰੇਲੂ ਲੇਪ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇਕਰ ਚਮੜੀ ‘ਤੇ ਛਾਲੇ (ਫਫੋਲੇ) ਪੈ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੋੜਨ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਜਲਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡੂੰਘੀ ਹੋਵੇ, ਸਰੀਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਚਿਹਰੇ, ਹੱਥਾਂ ਜਾਂ ਪੈਰਾਂ ‘ਤੇ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਕੀਤੇ ਤੁਰੰਤ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਝੁਲਸ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਅਤਿਅੰਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਦਾ ਰੱਖੋ ਧਿਆਨ
ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ: ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਾਉਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਖਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਮਾਪੇ ਖ਼ੁਦ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਲਕ ਜਾਂ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿਓ।
ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ: ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਬਾਲਟੀਆਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਜ਼ਰੂਰ ਰੱਖੋ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹਾਦਸਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਹੈ।
ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ: ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾ ਦਿਓ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਰ ਦੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ ਹੀ ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਉਣ।
ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦਾ ਬਚਾਅ: ਲੜਕੀਆਂ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਕਿ ਦੀਵੇ ਜਾਂ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਜਗਾਉਣ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਣ ਅਤੇ ਦੁਪੱਟੇ ਜਾਂ ਸਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਪੱਲੂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣ।
