US-Iran War: ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਜੰਗ ਦਾ ਅਸਲੀ ਫਾਇਦਾ ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਹੋਇਆ?
US-Iran War: ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਜੰਗ ਨਾਲ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਜੰਗ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦ ਕੁਝ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੁਝ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਇੱਕ ਮੁਲਕ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਬੇ-ਪਟਰੀ ਹੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਜੰਗ ਦੇ 15ਵੇਂ ਦਿਨ 'ਤੇ ਜਾਣੋ, ਦੋਵਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੋਇਆ?
ਈਰਾਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਕ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਤੇਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਰੁਕਣ ਦਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇਲ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਾਊਥੀ ਅਰਬ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਈਮਰਾਤ, ਕੁਵੈਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਰਗੇ ਮੁਲਕਾਂ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਮੁਨਾਫਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਲਾਂਕਿ, ਗਲਫ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਲਈ ਇਸ ਬਾਰ ਹਾਲਾਤ ਥੋੜੇ ਉਲਟ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਇਹ ਵੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ ਬੰਦ ਉਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਬਾਰ ਕਈ ਰਿਫਾਇਨਰੀਜ਼ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਰੂਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਇਆ ਫਾਇਦਾ
ਰੂਸ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤੜ ਮੁਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਜੰਗ ਰੂਸ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੌਕਾ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਫਾਇਦਾ ਆਰਥਿਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੂਸ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਨਿਰਯਾਤਕ ਹੈ। ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਨਾਲ ਰੂਸ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਭਰਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜਾ ਫਾਇਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਧਿਆਨ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੂਸ ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੂਸ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚੀਨ ਦਾ ਵੀ ਵਧਿਆ ਹੈ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਚੀਨ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਡੀਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੇਖੋ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਚੀਨ ਨੂੰ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਰੋਤ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ, ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਚੀਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੇਲ ਲਈ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਚੀਨ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਤੇਲ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੀਨ ਨੂੰ ਸਸਤਾ ਈਂਧਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਹੋ ਰਹੇ ਅਮੀਰ
ਹਥਿਆਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ, ਫਰਾਂਸ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਰੱਖਿਆ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤਣਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ। ਹਥਿਆਰ ਉਦਯੋਗ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ, ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਾਡਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਆਰਡਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਖੋਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਖੁਸ਼
ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਕੱਟੜ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਈਰਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਛਿੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੁੱਧ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਈਰਾਨ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਦੇਖਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ, ਉਸਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਹੁੰਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੈ।
ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਫਾਇਦਾ
ਕਈ ਵਾਰ ਜੰਗ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੀ ਲਹਿਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਨੇਤਾ ਆਪਣੀ ਘਟਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਕਸਰ ਜੰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰ ਬਾਹਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਡਰ ਵਧਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿਰੁੱਧ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਰੋਸ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਜੰਗ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕੌੜਾ ਸੱਚ
ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਾਭ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੰਗ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਡੂੰਘੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੰਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਸੂਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਹਿੰਗਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਹੈ। ਜੰਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਬੋਝ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੰਬਾਰੀ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੇ ਖੂਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੇਲ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਤਣਾਅ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਹਾਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਸੂਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਲਈ ਜੰਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਪੂਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ।
