ਲਾਪਰਵਾਹ ਸਮਝਣ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਾ ਕਰੋ! ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ Gen Z ਦੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਤਰੀਕਾ

Gen Z ਦਾ ਕਮਾਈ ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਨਵਾਂ ਤਰੀਕਾ

ਆਮ ਧਾਰਣਾ ਹੈ ਕਿ Gen Z (1997 ਤੋਂ 2012 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਨਮੇ ਨੌਜਵਾਨ) ਸਿਰਫ਼ ਮਹਿੰਗੇ ਕੈਫੇ, ਨਵੀਨਤਮ ਗੈਜੇਟਸ, ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਨ ‘ਤੇ ਪੈਸੇ ਖਰਚ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਲੀਆ ਵਿੱਤੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪੁਰਾਣੀ ਧਾਰਣਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਪਿਛਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਨਿਵੇਸ਼ (Disciplined Investing) ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਤੀ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਫੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ।

JPMorganChase ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਐਸੋਸੀਏਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ 29 ਸਾਲਾ ਮੰਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ET ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਹ ਆਮ ਧਾਰਣਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਕਿ Gen Z ਲਾਪਰਵਾਹ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਪੈਸੇ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਹਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਪਿਛਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਗੱਲ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਦੀ।

ਫਾਇਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਪਲੈਨਿੰਗ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਬੋਰਡ ਇੰਡੀਆ ਦੇ CEO ਰਮੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੈਸੇ ਪ੍ਰਤੀ Gen Z ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਉਸ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮਿਲੇਨੀਅਲਜ਼ ਅਤੇ Gen X ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਡਿਜੀਟਲ ਟੂਲਜ਼, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪਰਸਨਲ ਫਾਇਨੈਂਸ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਧੀ ਹੈ।

ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਤਰੀਕਾ

ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਇੰਨੀ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। NSE ਮਾਰਕੀਟ ਪਲਸ ਜੁਲਾਈ 2026 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਨਵੇਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਉਮਰ 2019-20 ਵਿੱਚ 29 ਸਾਲ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਘਟ ਕੇ 27 ਸਾਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸੂਰਤ ਦੇ 22 ਸਾਲਾ ਹਨੋਜ ਭਗਤ ਨੇ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—ਇਹ ਉਹੀ ਉਮਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਾਰੇਨ ਬਫੇਟ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਭਗਤ ਨੇ ET ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਖਰਚੀ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰ ਖਰੀਦਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਟੀਵੀ ‘ਤੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਚੈਨਲ ਦੇਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਫਿਕਸਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਰਿਟਰਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ Gen Z ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਕਮ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਾਊਂਡਿੰਗ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਟੇਬਲ ਮਨੀ ਦੇ ਕੋ-ਫਾਊਂਡਰ ਅਤੇ CEO ਸੌਰਭ ਜੈਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਜਾਂ ਇੱਕੋ ਸਰੋਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਜ਼ਰੀਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ। ਸਕ੍ਰਿਪਬਾਕਸ ਦੇ ਚੀਫ ਕਲਾਇੰਟ ਅਫਸਰ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ 62.4 ਫੀਸਦੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਫੈਸਲੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ (YouTube, Instagram) ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਨਲਾਈਨ ਫੋਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਇੱਕ ਐਂਪਲੀਫਾਇਰ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਜੋਖਮ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਖਾਸ ਥੀਮ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ।

ਉਹ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਜਾਂ ਜੋਖਮ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡਰਦੇ। ਜਰਮੀਨੇਟ ਇਨਵੈਸਟਰ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦੇ CEO ਸੰਤੋਸ਼ ਜੋਸਫ ਨੇ ET ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕ ਇੰਡੈਕਸ ਫੰਡ, ETF ਅਤੇ ਸਮਾਲ-ਕੈਪ ਤੇ ਥੀਮੈਟਿਕ ਫੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ, F&O ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜ਼ਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖਾਸ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਵਿੱਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ

ਆਰਥਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਈ ਜੂਮਰਜ਼ (Gen Z) ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਟੀਚਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਫ੍ਰੈਂਟਾਈਗਰ ਬਿਜ਼ਨਸ ਕੰਸਲਟਿੰਗ ਵਿੱਚ 25 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੀਫ ਪੀਪਲ ਅਫਸਰ ਤਨੁਸ਼ਕਾ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਨੇ ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਇੰਨਾ ਕਮਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਕ ਪੂਰੇ ਕਰ ਸਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਖੋਲ੍ਹਣਾ। ਜੋਸਫ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣ ਵਿੱਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਸਟ ਜਾਂ ਸਾਫਟ ਲਾਈਫ FIRE (Financial Independence, Retire Early) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਕ੍ਰਿਪਬਾਕਸ ਦੇ ਕੁਮਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ Gen Z ਕੋਸਟ FIRE ਅਤੇ ਵਰਕ-ਲਾਈਫ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੱਕ ਆਰਾਮ ਨੂੰ ਟਾਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ 20 ਅਤੇ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਕੰਮ, ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਕ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬ੍ਰੇਕ (ਸੈਬੈਟੀਕਲ) ਲੈ ਸਕਣ।

ਕਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਲੋਨ

ਹਾਲਾਂਕਿ Gen Z ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਕ੍ਰੈਡਿਟ-ਫ੍ਰੈਂਡਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਣਾ ਵੀ ਆਸਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਤੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪਹੁੰਚ ਹੈ। ਡਿਜੀਟਲ ਲੈਂਡਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮ, ਬਾਇ ਨਾਊ ਪੇ ਲੇਟਰ (BNPL) ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ ਲੋਨ ਨੇ ਮਿਲੇਨੀਅਲਜ਼ ਜਾਂ Gen X ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਆਸਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੇ ਆਰਥਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਈ TransUnion CIBIL ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਮਾਰਚ 2026 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਗਾਹਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 50 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਉਮਰ 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਮਾਰਚ 2022 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 43 ਫੀਸਦੀ ਸੀ। ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਸਮੇਂ 31 ਫੀਸਦੀ Gen Z ਗਾਹਕਾਂ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੋ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਕਟਿਵ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਉਤਪਾਦ ਸਨ, 23 ਫੀਸਦੀ ‘ਤੇ ਛੋਟੇ ਪਰਸਨਲ ਲੋਨ ਬਕਾਇਆ ਸਨ ਅਤੇ 18 ਫੀਸਦੀ ਨੇ ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ ਡਿਊਰੇਬਲ ਲੋਨ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ‘ਤੇ ਵਧਦੇ ਖਰਚ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਰਥਿਕ ਲੋੜਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਵਿੱਤੀ ਗੈਰ-ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਬਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਨਜ਼ਰੀਆ

ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਕਿ Gen Z ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹ ਵਰਕ-ਲਾਈਫ ਬੈਲੈਂਸ (ਕੰਮ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ) ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਟੀਮਲੀਜ਼ ਡਿਜੀਟਲ ਦੀ CEO ਨੀਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਕਸਰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਬਦਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ ਔਸਤਨ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਹੀ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਘੱਟ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੱਧ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਅਸਲ ਚੁਣੌਤੀ ਅਜਿਹੇ ਕਰੀਅਰ ਪਾਥ (ਰਾਹ) ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ।

Source:TV9Hindi.com