ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗਾਈਡਡ ਬੰਬਾਂ ਤੱਕ… ਭਾਰਤ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਕੀ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ, ਪੀਐਮ ਮੋਦੀ ਦੇ ਦੌਰੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣੋ

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ 13 ਤੋਂ 18 ਜੂਨ ਤੱਕ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੋਣਗੇ। ਕਈ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਸਾਰੇ ਭਾਈਵਾਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗਾ। ਆਓ ਇਸ ਮੌਕੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕਰੀਏ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਕੀ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀ ਵੇਚਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਫਰਾਂਸ ਫੇਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਕੂਟਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਵਪਾਰ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਸਬੰਧ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਰਹੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਭਾਈਵਾਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਫਰਾਂਸ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਣਨੀਤਕ ਦੋਸਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਰਾਂਸ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰੱਖਿਆ ਸਪਲਾਇਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਏਰੋਸਪੇਸ, ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਉੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਭਾਈਵਾਲ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਭਾਰਤ ਫਰਾਂਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਊਰਜਾ ਉਤਪਾਦ, ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਕੱਪੜਾ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਕੀ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ?

ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਖਰੀਦਾਂ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਏਰੋਸਪੇਸ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਫਰਾਂਸ ਦਾ ਨਾਮ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਫੇਲ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਮਿਰਾਜ-2000 ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਕਾਰਪੀਨ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਵੀ ਭਾਰਤ-ਫਰਾਂਸ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ, ਪਰ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਸਿਰਫ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਿੱਸੇ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਬਿਜਲੀ ਉਪਕਰਣ, ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਮੈਡੀਕਲ ਅਤੇ ਆਪਟੀਕਲ ਉਪਕਰਣ, ਰਸਾਇਣਕ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਚ-ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮਾਨ ਵੀ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਰੱਖਿਆ ‘ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2023-24 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯਾਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ

• ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼, ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ
• ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਬਾਇਲਰ, ਅਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਉਪਕਰਣ
• ਬਿਜਲੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣ
• ਆਪਟੀਕਲ, ਮੈਡੀਕਲ ਅਤੇ ਸਰਜੀਕਲ ਯੰਤਰ
• ਕਈ ਰਸਾਇਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
• ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਣਜ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਆਯਾਤ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਰਹੇ।

ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖਰੀਦ

ਫਰਾਂਸ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੱਖਿਆ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਰਾਫੇਲ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਖਰੀਦੇ ਹਨ। ਮਿਰਾਜ-2000 ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਕਾਰਪੀਨ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀਆਂ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ‘ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵੀ ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ, ਐਵੀਓਨਿਕਸ, ਇੰਜਣ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਗਾਈਡਡ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਫਰਾਂਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰੱਖਿਆ ਸੌਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਕਸਰ ਧਿਆਨ ਸਿਰਫ਼ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਤਸਵੀਰ ਬਹੁਤ ਵਿਆਪਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਏਰੋਸਪੇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਉਤਪਾਦਨ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ, ਸਪੇਅਰ ਪਾਰਟਸ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਤਿਰੰਗੇ ਵਰਗ੍ਹੇ ਹਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ, ਇੱਕ ਬਦਲਾਅ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਛਾਣ

ਬੋਇੰਗ ਜਾਂ ਏਅਰਬੱਸ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਹਾਜ਼ ਸਪਲਾਇਰ ਕੌਣ?

ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ 'ਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਬੀਜ ਬੀਜਣ ਵਾਲੇ ਸੁਖਦੇਵ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

ਭਾਰਤ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਕੀ ਵੇਚਦਾ ਹੈ?

ਭਾਰਤ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਵੇਚਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਕਿ ਵਪਾਰ ਇੱਕ-ਪਾਸੜ ਹੈ, ਗਲਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਉਤਪਾਦ, ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2023-24 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨ।

• ਖਣਿਜ ਬਾਲਣ, ਖਣਿਜ ਤੇਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਉਤਪਾਦ
• ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਅਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਉਪਕਰਣ
• ਬਿਜਲੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣ
• ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਉਤਪਾਦ
• ਤਿਆਰ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ

ਸੌਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਤੇਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਉਤਪਾਦ, ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵੇਚਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੁੱਤੇ, ਸਮਾਰਟਫੋਨ, ਗਹਿਣੇ, ਏਅਰੋਸਪੇਸ ਪਾਰਟਸ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਫਰਾਂਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਵੀਨਤਮ ਆਯਾਤ-ਨਿਰਯਾਤ ਡੇਟਾ

ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਡੇਟਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ 2023-24 ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਹਨ।

• ਕੁੱਲ ਦੁਵੱਲਾ ਵਪਾਰ: $15 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ
• ਭਾਰਤ ਦਾ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ: $7.14 ਬਿਲੀਅਨ
• ਭਾਰਤ ਦਾ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਆਯਾਤ: ਲਗਭਗ 7.9 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ
• ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2022-23 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਦੁਵੱਲਾ ਵਪਾਰ: $13 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ

ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਪਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹਨ। ਆਯਾਤ ਵੱਧ ਹਨ, ਪਰ ਪਾੜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ-ਫਰਾਂਸ ਵਪਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਸਿਰਫ਼ ਵਪਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਨਿਵੇਸ਼ ਵੀ ਵਧ ਰਿਹਾ

ਨਿਵੇਸ਼ ਭਾਰਤ-ਫਰਾਂਸ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਪਹਿਲੂ ਹੈ। ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਟੋ, ਊਰਜਾ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਏਰੋਸਪੇਸ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਆਈਟੀ, ਆਟੋ ਕੰਪੋਨੈਂਟਸ, ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਫੈਲ ਗਏ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਕੀ ਹਨ?

ਭਾਰਤ-ਫਰਾਂਸ ਸਬੰਧ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਡੂੰਘੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਏਰੋਸਪੇਸ ਅਤੇ ਇੰਜਣ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ, ਏਆਈ, ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ, ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਵੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੀ ਫਰਾਂਸ ਫੇਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਆਪਕ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੇਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਰੱਖਿਆ, ਵਪਾਰ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵੀ ਹੈ।