LPG Crisis: ਕਤਰ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚੀ 46,000 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ LPG, ਜਾਣੋ ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਲੱਖ ਸਿਲੰਡਰ ਭਰੇ ਜਾਣਗੇ?
LPG Crisis: ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਜੰਗ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰਾਹਤ ਭਰੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਗੈਸ ਵਾਹਕ ਜਹਾਜ਼ 'ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ' ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੰਦਰਾ ਪੋਰਟ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਜੰਗ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰਾਹਤ ਭਰੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਗੈਸ ਵਾਹਕ ਜਹਾਜ਼ ‘ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ’ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੰਦਰਾ ਪੋਰਟ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਇਸ ਅਹਿਮ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਜੋਖਮ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਹਾਲਾਤ ਕਾਫੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਹਾਜ਼ ਕਤਰ ਤੋਂ 46,000 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਐਲਪੀਜੀ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।
46,000 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ LPG ਨਾਲ ਕਿੰਨੇ ਸਿਲੰਡਰ ਭਰੇ ਜਾਣਗੇ?
ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਦੋਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਐਲਪੀਜੀ ਮੰਗਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਤਰਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ 46,000 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਰਸੋਈ ਗੈਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਸਿਲੰਡਰ ਭਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਭਾਰਤੀ ਐਲਪੀਜੀ ਟੈਂਕਰ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ
ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਵਿੱਚ 1,000 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ 46,000 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਗੈਸ ਕੁੱਲ 4,60,00,000 (4 ਕਰੋੜ 60 ਲੱਖ) ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਗੈਸ ਸਿਲੰਡਰ ਵਿੱਚ 14.2 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਗੈਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਤਰ ਤੋਂ ਆਈ ਇਸ ਗੈਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 32 ਲੱਖ 39 ਹਜ਼ਾਰ ਐਲਪੀਜੀ ਸਿਲੰਡਰ ਭਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਪਲਾਈ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਸੋਈ ਗੈਸ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗੀ।
ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਹਦਾਇਤਾਂ
ਗੁਜਰਾਤ ਪਹੁੰਚੇ ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਮਾਲ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਹਦਾਇਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰਾਂ ਲਈ ਗੈਸ ਉਤਾਰਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਪਾਰਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਲਈ ਮਾਲ ਉਤਾਰਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
#WATCH | Gujarat: LPG tanker Shivalik, which crossed the Strait of Hormuz, arrives at the Mundra Port. pic.twitter.com/3E1T1DY4ut
— ANI (@ANI) March 16, 2026
ਭਾਰਤ ਹੈ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ LPG ਉਪਭੋਗਤਾ
ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਦੀ ਖਪਤ 60 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਵਧੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2015-16 ਵਿੱਚ ਇਹ ਖਪਤ 19.6 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਲ 2024-25 ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਕੇ 31.3 MMT ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਘਰੇਲੂ ਐਲਪੀਜੀ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ 16.6 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਕੇ ਹੁਣ 33 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ।
ਗੈਸ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ।
ਆਯਾਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਹੱਲ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਦੀ ਖਪਤ ਜਿਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕੁੱਲ ਖਪਤ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 40 ਫੀਸਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਹੀ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ 60 ਫੀਸਦੀ ਗੈਸ ਲਈ ਕਤਰ, ਯੂਏਈ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਣਾਅ ਦੌਰਾਨ ਐਲਪੀਜੀ ਦਾ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੀਐਨਜੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਐਲਪੀਜੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਛੱਡਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਤੱਕ ਸਪਲਾਈ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ।
