ਕੌੜੀ ਚਾਕਲੇਟ ਆਖਰ ਮਿੱਠੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਗੜ੍ਹ?
National Chocolate Day 2025: ਚਾਕਲੇਟ ਦੀ ਕੁੜੱਤਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨਾ ਪੈਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਫਰਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੁੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਇਸ ਦੀ ਕੁੜੱਤਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਅਤੇ ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਖੰਡ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਪਾ ਕੇ ਕੁੜੱਤਣ ਨੂੰ ਬੇਅਸਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੌੜੀ ਚਾਕਲੇਟ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲਦੇ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਚਾਕਲੇਟ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੌੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਕੁੜੱਤਣ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੌੜੀ ਚਾਕਲੇਟ ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਮੀਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਅਤੇ ਸਕਿਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਕਲੇਟ ਦੀ ਚਰਚਾ ਇਸ ਲਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਸਾਲ 28 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਾਕਲੇਟ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਾਕਲੇਟ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ, ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਚਾਕਲੇਟ ਦੀ ਖੋਜ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ, ਇਸਦੇ ਕੀ ਫਾਇਦੇ ਹਨ, ਕੌੜੀ ਚਾਕਲੇਟ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਕੋ ਕਿੱਥੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਚਾਕਲੇਟ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਚਾਕਲੇਟ ਦੀ ਖੋਜ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ?
ਚਾਕਲੇਟ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 4,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੇਸੋ ਅਮੇਰਿਕਾ, ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਕਸੀਕੋ ਨੂੰ ਚਾਕਲੇਟ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਕੋ ਦੇ ਪੌਦੇ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਚਾਕਲੇਟ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੋਜੇ ਗਏ ਸਨ। ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਓਲਮੇਕਸ, ਕੋਕੋ ਦੇ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਚਾਕਲੇਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਰਸਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਚਾਕਲੇਟ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਪੀਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਸਨ।
Photo: TV9 Hindi
ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਇਆ ਨੇ ਚਾਕਲੇਟ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਦੱਸਿਆ। ਮਾਇਆ ਚਾਕਲੇਟ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਸੀ ਜੋ ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪੀਸੇ ਹੋਏ ਕੋਕੋ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਮਿਰਚਾਂ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਦੇ ਆਟੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮਾਇਆ ਇਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਂਡੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਡੋਲ੍ਹਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੋਟਾ, ਝੱਗ ਵਾਲਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ “xocolatl” ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਕੌੜਾ ਪਾਣੀ”। 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ, ਐਜ਼ਟੈਕ ਲੋਕ ਕੋਕੋ ਬੀਨਜ਼ ਨੂੰ ਮੁਦਰਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਚਾਕਲੇਟ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਤੋਹਫ਼ਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਗੀ ਭਰੇ ਪੀਣ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪੀਂਦੇ ਸਨ।
ਜਦੋਂ ਕੋਰਟੇਸ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਕੋ ਬੀਨਜ਼ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਚਾਕਲੇਟ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵਜੋਂ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੌੜੇ ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਖੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਚਾਕਲੇਟ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਪੇਨ ਦੇ ਅਮੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ। ਕੈਥੋਲਿਕ ਭਿਕਸ਼ੂ ਵੀ ਚਾਕਲੇਟ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਇਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਾਕਲੇਟ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਕੌੜਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ?
ਚਾਕਲੇਟ ਕੋਕੋ ਬੀਨਜ਼ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਕੋ ਬੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੈਫੀਨ, ਥੀਓਬਰੋਮਾਈਨ ਅਤੇ ਪੌਲੀਫੇਨੋਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਕੁੜੱਤਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਚਾਕਲੇਟ ਸਿੱਧੇ ਕੋਕੋ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਕੁੜੱਤਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਧਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
Photo: TV9 Hindi
ਚਾਕਲੇਟ ਦੀ ਕੁੜੱਤਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨਾ ਪੈਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਫਰਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੁੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਇਸ ਦੀ ਕੁੜੱਤਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਅਤੇ ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਖੰਡ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਪਾ ਕੇ ਕੁੜੱਤਣ ਨੂੰ ਬੇਅਸਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਹੜੀ ਚਾਕਲੇਟ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਡਾਰਕ, ਮਿਲਕ ਅਤੇ ਵਾਇਟ
ਚਾਕਲੇਟ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਡਾਰਕ ਚਾਕਲੇਟ, ਵਾਇਟ ਚਾਕਲੇਟ, ਅਤੇ ਮਿਲਕ ਚਾਕਲੇਟ। ਹੁਣ, ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਚਾਕਲੇਟ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
Photo: TV9 Hindi
ਡਾਰਕ ਚਾਕਲੇਟ: ਕੋਕੋ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੋਵੇਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟਸ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਿਆਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਕਿਨ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੈਲੋਰੀ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਵਾਇਟ ਚਾਕਲੇਟ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਕੋ ਘੱਟ ਅਤੇ ਖੰਡ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੌੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਉੱਚ ਖੰਡ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਭਾਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਖੰਡ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਿਲਕ ਚਾਕਲੇਟ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਕੋ ਦੇ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਫਲੇਵੋਨੋਇਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਘੱਟ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲਾ ਸਰੋਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਕੋ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਕੋਕੋ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚਾਕਲੇਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਰਲ, ਕਰਨਾਟਕ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਰਗੇ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ ਕੋਕੋ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ। ਵਰਲਡ ਪਾਪੂਲੇਸ਼ਨ ਰਿਵਿਊ ਦੀ 2023 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਹਰ ਸਾਲ 30,000 ਟਨ ਕੋਕੋ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
