ਨੇਪਾਲ ਨਵੇਂ ਇੱਕ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ‘ਤੇ ਛਾਪੇਗਾ ਵਿਵਾਦਤ ਨਕਸ਼ਾ, ਭਾਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਤਾ ਚੁਕਿਆ ਇਤਰਾਜ਼

ਨੇਪਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸਿੱਕਾ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਿੱਕੇ ‘ਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਉਹੀ ਵਿਵਾਦਤ ਨਕਸ਼ਾ ਛਾਪਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਲਿੰਪੀਆਧੁਰਾ, ਲਿਪੁਲੇਖ ਤੇ ਕਾਲਾਪਾਣੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਖੇਤਰ ਉਸ ਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਿੰਪੀਆਧੁਰਾ, ਲਿਪੁਲੇਖ ਤੇ ਕਾਲਾਪਾਣੀ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨੇਪਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬੈਂਕ (NRB) ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਪੌਡੇਲ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਇੱਕ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸਿੱਕਾ ਜਾਰੀ ਕਰੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਿੱਕੇ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਨਵੇਂ ਸਿੱਕੇ ‘ਚ ਤਿੰਨ ਵਿਵਾਦਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਹੋਵੇਗਾ।

2020 ‘ਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ ਇਹ ਵਿਵਾਦ

ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਈ 2020 ‘ਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੇ.ਪੀ. ਸ਼ਰਮਾ ਓਲੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਕਸ਼ਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨਕਸ਼ੇ ‘ਚ ਲਿੰਪੀਆਧੁਰਾ, ਲਿਪੁਲੇਖ ਤੇ ਕਾਲਾਪਾਣੀ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 20 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ, ਨੇਪਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ‘ਤੇ ਛਪੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਮੱਠ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਵਧਦੇ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫੈਸਲਾ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਹੁਣ ਸਿੱਕੇ ‘ਤੇ ਨਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਨਵਾਂ ਸਿੱਕਾ ਪਿਛਲੇ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ ਤੇ ਹਲਕਾ

ਨੇਪਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਵੇਂ ਸਿੱਕੇ ਦਾ ਆਕਾਰ ਤੇ ਧਾਤੂ ਰਚਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਵਾਂ ਸਿੱਕਾ ਛੋਟਾ ਤੇ ਹਲਕਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ‘ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਨਕਸ਼ਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਭਾਰਤ-ਨੇਪਾਲ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਸੁਰਖੀਆਂ ‘ਚ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਦੁਵੱਲੀ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।