1947 ਦਾ ਇੰਡੀਆ ਬਨਾਮ 2026 ਦਾ ਭਾਰਤ … ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਅਤੇ ਮੋਦੀ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੀ ਉਡਾਣ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਬਦਲਿਆ?
Nehru Vs Modi: ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ। 1950 ਵਿੱਚ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1951-52 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਲੱਖਾਂ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੋਟ ਪਾਈ। ਨਹਿਰੂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 2014 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਡਿਜਿਟਲ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟ ਡਿਲੀਵਰੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।
10 ਜੂਨ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, 1951-52 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਨਹਿਰੂ ਨੇ 1947 ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਅਰਥਹੀਣ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ‘ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਵਾਹ ਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਮੋਦੀ, ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ, ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੋੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ ਕਿ ਚਰਚਾਵਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਸਮਰੱਥ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਇਸਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੈ।
ਆਓ ਇਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ 1947 ਦੇ ਇੰਡੀਆ ਬਨਾਮ 2026 ਦੇ ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰੀਏ। ਆਓ ਪੜਚੋਲ ਕਰੀਏ ਕਿ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਬਦਲਾਅ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਕੀ ਲਿਆ ਹੈ।
ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਸ਼, ਵੱਡੀ ਉਮੀਦ
ਭਾਰਤ ਨੂੰ 1947 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੀ। ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਵੰਡ ਦਾ ਦਰਦ ਅਜੇ ਵੀ ਤਾਜ਼ਾ ਸੀ। ਲਗਭਗ 1.4 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਬੇਘਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਆਰਥਿਕਤਾ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰੀਬੀ ਸੀ। ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਵੀ ਮਾੜੀ ਸੀ। ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 18-19 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੀ ਸਾਖਰ ਸੀ। ਔਸਤ ਉਮਰ ਲਗਭਗ 32 ਸਾਲ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਉਦਯੋਗ ਸਨ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਨਸੂਨ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ। ਭੋਜਨ ਦੀ ਭਾਰੀ ਘਾਟ ਸੀ। ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਨ। ਸੜਕਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ, ਲੋਕਤੰਤਰ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣੀ ਸੀ।
ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ?
ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ। 1950 ਵਿੱਚ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1951-52 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਲੱਖਾਂ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੋਟ ਪਾਈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। 1948 ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ। 1951 ਵਿੱਚ ਆਈਆਈਟੀ ਖੜਗਪੁਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਸੀ। 1956 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਏਮਜ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਦਿੱਤੇ।
ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਕਿਸਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ?
ਭਾਖੜਾ-ਨੰਗਲ, ਹੀਰਾਕੁੜ ਅਤੇ ਦਾਮੋਦਰ ਘਾਟੀ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੇ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਉਦਯੋਗ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਿਲਾਈ, ਰਾਉਰਕੇਲਾ ਅਤੇ ਦੁਰਗਾਪੁਰ ਵਰਗੇ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਧਾਰ ਬਣਾਇਆ। ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ, ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਗੁਟ-ਨਿਰਪੇਖਤਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੀ ਸਨ ਨਹਿਰੂ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ?
ਨਹਿਰੂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾਇਸੈਂਸ-ਪਰਮਿਟ ਰਾਜ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਿੱਜੀ ਉਦਯੋਗ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਚੀਨ ਨਾਲ 1962 ਦੀ ਜੰਗ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਤਿਆਰੀ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ, ਖੰਡਿਤ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨੀਂਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਤੰਤਰ, ਵਿਗਿਆਨ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
2026 ਦਾ ਭਾਰਤ, ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਡਿਜੀਟਲ ਪਾਵਰ
2026 ਤੱਕ, ਭਾਰਤ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ। ਆਬਾਦੀ 140 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ। ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ। ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਆਮ ਹੋ ਗਏ। ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਪੁਲਾੜ, ਦਵਾਈਆਂ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਭਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਨੀਂਹ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਗਤੀ ਨਵੇਂ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤੇਜ਼ ਹੋਈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਇਸ ਤੇਜ਼ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਮੋਦੀ ਨੇ ਕੀ ਬਦਲਿਆ?
2014 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। ਡਿਜੀਟਲ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟ ਡਿਲੀਵਰੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਜਨ ਧਨ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, 2024 ਤੱਕ 50ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ। ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ DBT (ਡਾਇਰੈਕਟ ਬੈਨੀਫਿਟ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ) ਸਿਸਟਮ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਇਆ। ਸਰਕਾਰੀ ਫੰਡ ਸਿੱਧੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। UPI ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। 2016 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਸਾਧਨ 2024 ਤੱਕ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2023-24 ਵਿੱਚ, 13,000 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ UPI ਲੈਣ-ਦੇਣ ਹੋਏ। ਚਾਹ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਤੱਕ, ਹਰ ਕੋਈ QR ਕੋਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭੁਗਤਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸਫਾਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਨ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, 11 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਖਾਨੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਉੱਜਵਲਾ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ LPG ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਯੋਜਨਾ ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ₹5 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦੀ ਸਿਹਤ ਕਵਰੇਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। PM Kisan ਅਧੀਨ, ਯੋਗ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ₹6,000 ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਸਮਾਜਿਕ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੇ ਫੜੀ ਰਫਤਾਰ
ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੜਕਾਂ, ਰੇਲਵੇ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 2014 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 91,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 2024 ਤੱਕ 1.4 ਲੱਖ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਗਈ। ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਨੇ ਰੇਲ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪਹਿਲੂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਲ ਜੀਵਨ ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਟੂਟੀ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। 2019 ਵਿੱਚ, ਪੇਂਡੂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 30 ਮਿਲੀਅਨ ਟੂਟੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਸਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ 2024 ਤੱਕ ਇਸ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ 14 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਨੀਤੀਗਤ ਫੈਸਲੇ
ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਫੈਸਲੇ ਲਏ। ਨੋਟਬੰਦੀ 2016 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। 2017 ਵਿੱਚ ਜੀਐਸਟੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 2019 ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਧਾਰਾ 370 ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਤਿੰਨ ਤਲਾਕ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਹਿਲਾ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਬਿੱਲ 2023 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 2024 ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। ਸਮਰਥਕ ਇਸ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਲੋਚਕ ਕੁਝ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਢੰਗ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਗਿਆਨ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ
ਮੋਦੀ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਕਸ ਵਧੇਰੇ ਹਮਲਾਵਰ ਅਤੇ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ ਨੇ 2023 ਵਿੱਚ G-20 ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਤਰਿਆ। ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਨੇ 220 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੀਕੇ ਦੀਆਂ ਖੁਰਾਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਸਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀ ਹੈ?
ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਮੋਦੀ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਨਹਿਰੂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਭਾਰਤ ਸੀ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਗਤੀ, ਪੈਮਾਨੇ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਭਾਰਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੋਦੀ ਦਾ ਭਾਰਤ ਡਿਲੀਵਰੀ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, 1947 ਦਾ ਭਾਰਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। 2024 ਦਾ ਭਾਰਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਭਾਰਤ ਹੈ। ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਲੋਕਤੰਤਰ, ਵਿਗਿਆਨ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਗਵਰਨੈਂਸ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਭਲਾਈ ਡਿਲੀਵਰੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਫੈਸਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ। ਅੱਜ ਅਸਲ ਲੋੜ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਉਡਾਣ ਦੀ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਤਦ ਹੀ ਅਸੀਂ 2047 ਤੱਕ ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ ਬਣਨ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕਾਂਗੇ।
