ਨੇਪਾਲ

ਨੇਪਾਲ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਤਲਹਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦ-ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਦੱਖਣ, ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਤਿੱਬਤ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿਭਿੰਨਿਤਾ ਭਰਿਆ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਮੈਦਾਨ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ, ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ, ਬਹੁ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਬਹੁ-ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਜਾਤੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਨੇਪਾਲੀ ਇੱਥੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਠਮੰਡੂ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦਾ ਜਨਮ ਦੱਖਣੀ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਲੁੰਬਿਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ। ਉੱਤਰੀ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਤਿੱਬਤ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਨੇਪਾਲ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਗੋਰਖਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਏਕੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਣਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕ ਬਸਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ।

ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ 1951 ਤੋਂ ਸੰਸਦੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੈ, ਪਰ 1960 ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1990 ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਨੇਪਾਲੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2008 ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਗਣਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਖਰੀ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨੇਪਾਲ ਹੁਣ ਇੱਕ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਦੇਸ਼ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 81.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੰਦੂ, 9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬੋਧੀ, 4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਇਸਲਾਮ, 3.1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਿਰੰਤ ਅਤੇ 1.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਈਸਾਈ ਹਨ। ਇੱਥੇ 44.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੇਪਾਲੀ, 11.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮੈਥਿਲੀ, 6.0 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਭੋਜਪੁਰੀ, 5.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਥਾਰੂ, 5.1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤਮਾਂਗ ਅਤੇ 3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਾਜਿਕਾ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਨੇਪਾਲੀ ਦੀ ਲਿਪੀ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਥੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।