16 Somwar Vrat Significance: ਸਾਵਣ ‘ਚ 16 ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਕਿਉਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ? ਜਾਣੋ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਾਰਨ
16 Somwar Vrat: ਸਾਵਣ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੀਨਾ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ 16 ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਵਣ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Sawan 2026: ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਸਾਵਣ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਕਿਸੇ ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੋਮਵਾਰ ਤੋਂ 16 ਸੋਮਵਾਰ ਦੇ ਵਰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਸਾਲ 16 ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਕਿਹੜੀਆਂ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਵਣ ਨੂੰ 16 ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
16 ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਵਰਤ ਕੀ ਹੈ?
16 ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਵਰਤ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਤ ਹੈ। ਨਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ 16 ਸੋਮਵਾਰ ਤੱਕ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਭਗਤ ਸਾਵਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੋਮਵਾਰ ਤੋਂ ਇਸ ਵਰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ 16 ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲੈਣਾ ਧਾਰਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ
ਸਾਵਣ ਨੂੰ 16 ਸੋਮਵਾਰ ਦੇ ਵਰਤ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪੌਰਾਣਿਕ ਮਾਨਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਰਧਾਂਗਿਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਸਾਵਣ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਦਾਂਪਤਯ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਮੁੜ ਮਿਲਾਪ
ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਵੀ ਸਾਵਣ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਸਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਬਤਰਾਜ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਘਰ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮੁੜ ਮਿਲਾਪ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 16 ਸੋਮਵਾਰ ਦੇ ਵਰਤ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਸਾਵਣ
ਸਾਵਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਦੀ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਲਾਹਲ ਨਾਮ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਚੰਡ ਸੀ ਕਿ ਪੂਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ‘ਤੇ ਸੰਕਟ ਮੰਡਰਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਹਲਾਹਲ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਠ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਵਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਠ ਜਲਣ ਲੱਗਾ। ਤਦ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਠੰਢਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਇਆ। ਇਸੇ ਕਥਾ ਨਾਲ ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੀ ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ?
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੌਰਾਨ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਖੀਰ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਨਿੰਦਰਾ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ। ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਧਰਤੀ ਲੋਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਹਰਿਦੁਆਰ ਦੇ ਕਨਖਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਵੀ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਨਖਲ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਹੁਰੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਬੰਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Disclaimer: ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। TV9 ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
Source:TV9Hindi.com
