Dev Uthani Ekadashi 2026: ਦੇਵਉਠਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ‘ਤੇ ਚੌਲ ਖਾਣਾ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਛੂਹਣਾ ਕਿਉਂ ਹੈ ਮਨ੍ਹਾ? ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਕਰੋ ਇਹ ਗ਼ਲਤੀਆਂ!
ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਜਾਗਣ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੇਵਉਠਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ (Dev Uthani Ekadashi) ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਰਤ 20 ਨਵੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਜਾਗਣ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੇਵਉਠਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ (Dev Uthani Ekadashi) ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਰਤ 20 ਨਵੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮਹੱਤਵ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਮਾਂਗਲਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖ਼ਾਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਹਾੜੇ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ ਕੁਝ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਹਰ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਦੇਵਉਠਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਕੀ ਕਰਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਜਿਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਚੌਲ ਖਾਣਾ ਕਿਉਂ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ?
ਸਨਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਚੌਲ ਖਾਣਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੀ ਬੜੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਚੌਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀਪਨ ਅਤੇ ਆਲਸ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਪਾਉਂਦਾ। ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਚੌਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਜੀਵ ਨੂੰ ਰੇਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਸ ਦਿਨ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਵੀ ਰੱਖਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚੌਲ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਰਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਂਚ ਨਾ ਆਵੇ। ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਅਪਾਰ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਈ ਅਣਜਾਣੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਇਕਾਦਸ਼ੀ ‘ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਤੋੜਨੇ ਚਾਹੀਦੇ?
ਦੇਵਉਠਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਮਾਤਾ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੋੜਨਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਗੁਨਾਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਾਲੀਗ੍ਰਾਮ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਤੁਲਸੀ ਖ਼ੁਦ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਪਿਆਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਥੀ ‘ਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਪੂਰਾ ਉਪਵਾਸ (ਵਰਤ) ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਦਿਨ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬੂਟੇ ਤੋਂ ਪੱਤੇ ਤੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਹੁਤ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੋੜ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਾ ਛੂਹਿਆ ਜਾਵੇ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ੁੱਧ ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਵਾਸ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗੁੱਸੇ, ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਤਾਮਸਿਕ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਣਾਓ ਪੂਰੀ ਦੂਰੀ
ਵਰਤ ਅਤੇ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਦੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ‘ਤੇ ਮਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਲੜਾਈ-ਝਗੜਾ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਜਾਂ ਗੁੱਸਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਥੀ ‘ਤੇ ਲਸਣ, ਪਿਆਜ਼, ਮਾਸ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਵਰਗੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਾਮਸਿਕ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਰਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪੁੰਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਸੰਕਟ ਆਉਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਭਜਨ-ਬੰਦਗੀ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਬਣਿਆ ਰਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਸ ਵੱਡੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਧਾਰਮਿਕ ਲਾਭ ਉਠਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਸੁੱਖ-ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਮੰਗ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਭਾਰੀ ਪਾਪ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਾਂ ਲੋੜਵੰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨਾ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਦੇਵਉਠਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਘਰ ਆਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭੁੱਖੇ ਜਾਂ ਗ਼ਰੀਬ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲੀ ਹੱਥ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਭੇਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਦਾਨ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਘਰ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਜਾਂ ਧੀ ਦਾ ਦਿਲ ਦੁਖਾਉਣ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਘਰ ਦੀ ਬਰਕਤ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ, ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਫਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਟ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਨਸਾਨ ਇਸ ਵਰਤ ਦਾ ਸਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।


