ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ‘ਚ ਰੱਟਾ ਸਿਸਟਮ ਹੋਵੇਗਾ ਖ਼ਤਮ, ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ 50-50 ਫਾਰਮੂਲਾ; ਜਾਣੋ ਪੂਰੀ ਗੱਲ

ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਸ਼ਨ 2026-27 ਤੋਂ ਬੋਰਡ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਹਿਮ ਤੇ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਠ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਵਾਲਾਂ-ਜਵਾਬਾਂ ਨੂੰ ਰੱਟਾ ਲਗਾ ਕੇ ਚੰਗੇ ਨੰਬਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸਾਬਤ ਹੋਣਗੀਆਂ।

ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਵੇਂ ਹੁਕਮਾਂ ਤਹਿਤ ਹੁਣ 8ਵੀਂ, 10ਵੀਂ ਅਤੇ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੋਂ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ 50-50 ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਫਾਰਮੂਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਅੱਧਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਪੱਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਚੈਪਟਰਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਸ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਤਰੀਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਰੱਟਾ ਲਗਾ ਕੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹੋਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ‘ਕੰਸੈਪਚੁਅਲ ਅੰਡਰਸਟੈਂਡਿੰਗ’ ਯਾਨੀ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਵੈਚਾਰਿਕ ਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਪੱਤਰ ਦੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਸਿਲਸਿਲੇਵਾਰ ਸਮਝੋ

50% ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਚੈਪਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣਗੇ: ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪੈਟਰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਪੱਤਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ, ਯਾਨੀ 50 ਫੀਸਦੀ ਸਵਾਲ, ਚੈਪਟਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੇ। ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੂਰੇ ਪਾਠ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੈਰੇ ਜਾਂ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਦੇਣੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਚੈਪਟਰ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਪਵੇਗਾ।

50% ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਣਗੇ: ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਪੱਤਰ ਦਾ ਬਾਕੀ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ 50 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਬੈਂਕ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਯਾਨੀ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਟਾਪਰ ਬਣਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ।

ਵੈਚਾਰਿਕ ਸਮਝ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ: ਇਸ ਨਵੇਂ 50-50 ਫਾਰਮੂਲੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸੋਚਣ, ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮੱਰਥਾ ਨੂੰ ਪਰਖਣਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁਮਾ ਕੇ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣਗੇ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉੱਤਰ ਦੇ ਸਕਣਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਸਿਕ ਕੰਸੈਪਟ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਣਗੇ।

ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਹਦਾਇਤਾਂ ਜਾਰੀ

ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਉਪ-ਸਕੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਮੂਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰਾਂ (DEOs) ਨੂੰ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਸਖ਼ਤ ਲਿਖਤੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਬੋਰਡ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਵੇਂ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣ। ਹੁਣ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਚੈਪਟਰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮੀ ਕਾਰਵਾਈ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾਉਣੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚਾਲੂ ਵਿਦਿਅਕ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਲਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਟੈਸਟਾਂ, ਛਿਮਾਹੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀ-ਬੋਰਡ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਨਵੇਂ 50-50 ਫਾਰਮੂਲੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਹੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਮੁੱਖ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਸ ਨਵੇਂ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਪੈਟਰਨ ਅਤੇ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦੀ ਹੋ ਜਾਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਝਟਕਾ ਨਾ ਲੱਗੇ।