ਡਾਇਲਸਿਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਤੱਕ… ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ
ਸਿਹਤ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੁਣ ਤੱਕ 6,912,697 ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 2,618,712 ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 600,000 ਇਲਾਜ ਪੂਰੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ 80ਵਾਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਡਾਕਟਰੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਜਨਤਕ ਭਲਾਈ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ (MMSY) ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ₹10 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦਾ ਨਕਦ ਰਹਿਤ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ 600,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਲਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਰਾਜ ਸਿਹਤ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 26,18,712 ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 69,12,697 ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ, 302,906 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 606,892 ਇਲਾਜ ਅਤੇ 15,267 ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ 880 ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਸਪਤਾਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਔਸਤ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਰਕਮ ₹14,628.04 ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਛੇ ਲੱਖ ਇਲਾਜ ਪੂਰੇ ਹੋਏ: ਸਰਕਾਰ
ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਡਾਇਲਸਿਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਤੱਕ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਛੇ ਲੱਖ ਇਲਾਜ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 199,417 ਪੁਰਾਣੀ ਹੀਮੋਡਾਇਲਸਿਸ ਇਲਾਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 60,504 ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਕੇਸ ਅਤੇ 185,220 ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕੇਸ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।”
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦਿਲ ਦਾ ਇਲਾਜ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਐਂਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਸਮੇਤ 10,428 ਪੀਟੀਸੀਏ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ₹100 ਕਰੋੜ ਸੀ। 611 ਕੋਰੋਨਰੀ ਆਰਟਰੀ ਬਾਈਪਾਸ ਗ੍ਰਾਫਟਿੰਗ (CABG) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਲਗਭਗ ₹8.20 ਕਰੋੜ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ 507 ਪੇਸਮੇਕਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਲਗਭਗ ₹6.79 ਕਰੋੜ ਸੀ।
ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਕੁੱਲ 1,092 ਹਿਪ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ
ਇਸ ਸਕੀਮ ਨੂੰ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਰਤੋਂ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਕੁੱਲ 11,796 ਗੋਡੇ ਬਦਲਣ ਦੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ₹94.89 ਕਰੋੜ ਸੀ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੁੱਲ 1,092 ਕਮਰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ₹10.75 ਕਰੋੜ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 2,200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਫਿਕਸੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ 60,504 ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਾਮਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ ₹159.41 ਕਰੋੜ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡਾਇਲਸਿਸ ਦੇ 2,02,793 ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਾਮਲਿਆਂ ‘ਤੇ ₹33.14 ਕਰੋੜ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਿੱਜੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ 336,161 ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਨੇ 270,731 ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ। ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਖਰਚੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ₹614.08 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ₹479.85 ਕਰੋੜ ਸਨ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ। ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 28,977 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ 23,446, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 22,620 ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ 20,193 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 200 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਖਰਚਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ 100 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ 99.23 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ 91.30 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਖਰਚਾ ਆਇਆ।
ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਕੜੇ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਨਕਦੀ ਰਹਿਤ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ। ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਥੈਲੀ ਅਤੇ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਲਾਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ। “ਸਫਲ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਬਿਹਤਰ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਜੀ ਰਹੀ ਹਾਂ,” ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਨਿਸ਼ੀ ਗੁਪਤਾ ਲਈ, ਹੈਲਥ ਕਾਰਡ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰਾ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੈਲਥ ਕਾਰਡ ਰਾਹੀਂ ਮੁਫ਼ਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖਰਚੇ ਦੇ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ ਹੈ।”
ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ ਲਈ, ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਅਚਾਨਕ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਆਪਣੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਚਾਨਕ, ਮੈਨੂੰ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।” ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਲਾਭਪਾਤਰੀ, ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ, ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿੱਤੀ ਡਰ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ: “ਅਸੀਂ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੇ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਪੈਸੇ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਣਗੇ,” ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ।
ਇਹਨਾਂ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਲਈ, ਨਕਦੀ ਰਹਿਤ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੈਸੇ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੈਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਰਿਕਵਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਜਨਤਕ ਭਲਾਈ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ – ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਕਵਰੇਜ ਮਿਲੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕ ਗੰਭੀਰ ਇਲਾਜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ।
