ਚਰਨਜੀਤ ਚੰਨੀ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਗਰਮਾਈ, ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਗੇਮ ਚੇਂਜਰ ਜਾਂ ਟਾਈਮ ਬੰਬ; ਕਿ BJP ਇਸ ਦਾ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ ਫਾਇਦਾ?
ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦਲਿਤ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਇੱਕ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਝਗੜਾ ਚਰਮ ਸੀਮਾ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਪਰਿਦ੍ਰਿਸ਼ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਚੰਨੀ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਇੱਕ 'ਟਿਕ-ਟਿਕ ਕਰਦਾ ਟਾਈਮ ਬੰਬ' ਹਨ ਜਾਂ ਗੇਮ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਅਜਿਹੇ ਨੇਤਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹੈ?
ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦਲਿਤ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਇੱਕ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਝਗੜਾ ਚਰਮ ਸੀਮਾ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਪਰਿਦ੍ਰਿਸ਼ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਚੰਨੀ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਇੱਕ ‘ਟਿਕ-ਟਿਕ ਕਰਦਾ ਟਾਈਮ ਬੰਬ’ ਹਨ ਜਾਂ ਗੇਮ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਅਜਿਹੇ ਨੇਤਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹੈ?
ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਛੁਪੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧੜਾ ਪਾਰਟੀ ਹਾਈਕਮਾਨ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ PCC ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਚੰਨੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਨਾਕਾਮ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਭੂਪੇਸ਼ ਬਘੇਲ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, ‘ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਦਲਣਾ ਕੋਈ ਗੁੱਡੀ-ਗੁੱਡੇ ਦਾ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਹੈ।’ ਚੰਨੀ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਈਕਮਾਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ ਨੂੰ ਹੀ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ‘ਤੇ ਅੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੱਟ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਵੋਟਰਾਂ ਦਾ 22 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
ਕਾਂਗਰਸ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਕੇ.ਸੀ. ਵੇਣੂਗੋਪਾਲ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਦਿਖ ਰਹੇ ਚੰਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਅਸੀਂ ਬੱਸ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਰੱਖੀ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡਾ ਮਕਸਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਅਧਿਕਾਰ ਪਾਰਟੀ ਹਾਈਕਮਾਨ ਕੋਲ ਹੈ। ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਸਾਡੇ ਨੇਤਾ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ।’ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੰਨੀ ਦੇ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਹਾਈਕਮਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਚੁੱਪੀ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਟਿਕਟ ਵੰਡ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਰਾਰਾਂ ਹੋਰ ਚੌੜੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੀ ਪਾਲਾ ਬਦਲਣਗੇ ਚੰਨੀ?
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ, ਪਾਰਟੀ ਹਾਈਕਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਚੰਨੀ ਦੇ ਖੜੋਤ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਖੇਮੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ BJP ਲਈ। ਚੰਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਵਾਇਰਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ ‘ਤੇ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪੰਜਾਬ BJP ਪ੍ਰਧਾਨ ਕੇਵਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਚੰਨੀ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।
ਕੇਵਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਚਰਨਜੀਤ ਚੰਨੀ ਜੀ, ਇੱਕ ਗੌਰਵਮਈ ਪੰਜਾਬੀ ਵਜੋਂ ਮੇਰਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦਲਿਤ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ‘ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਰੁੱਖ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬੀਜੇਪੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਹਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਚਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਆਓ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰੀਏ।’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, ‘ਜੇਕਰ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ਬੀਜੇਪੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਾਂਗੇ। ਜੋ ਵੀ ਬੀਜੇਪੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹੇਗਾ।’
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਚੋਣ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਬੀਜੇਪੀ ਦੀ ਬੇਤਾਬੀ ਪਾਰਟੀ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੋਆਬਾ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਨੌਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ – ਆਦਮਪੁਰ, ਜਲੰਧਰ ਕੈਂਟ, ਜਲੰਧਰ ਸੈਂਟਰਲ, ਜਲੰਧਰ ਵੈਸਟ, ਕਰਤਾਰਪੁਰ, ਸ਼ਾਹਕੋਟ, ਨਕੋਦਰ ਅਤੇ ਫਿਲੌਰ – ‘ਤੇ ਚੰਨੀ ਦਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ‘ਸਵਿੰਗ ਵੋਟਰਾਂ’ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਰਫ਼ ਖਿੱਚ ਕੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇੱਥੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਚੰਨੀ ਨੇ 2024 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਕੜ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸਾਬਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1.75 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲ ਨਿਰਣਾਇਕ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰੋ. ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਸਿਰਫ਼ ਬੀਜੇਪੀ ਹੀ ਕਿਉਂ, ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ਵਰਗੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਵਾਲੇ ਨੇਤਾ ਦਾ ਸਾਰੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਲ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਗੇ। ਉਹ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਲਿਤ ਨੇਤਾ ਹਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਗੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣਗੇ।’ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ. ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚਰਨਜੀਤ ਚੰਨੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ‘ਟਾਈਮ ਬੰਬ’ ਕਿਵੇਂ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਚੰਨੀ?
ਜੇਕਰ ਚੰਨੀ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਚਰਨਜੀਤ ਚੰਨੀ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣਾ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਹਾਸਲ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ, ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਅਤੇ ਰਾਣਾ ਗੁਰਜੀਤ ਵਰਗੇ ਸੀਨੀਅਰ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਾਥ ਮਿਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧੜੇ ਨੇ PPCC ਚੀਫ਼ ਨੂੰ ‘ਕੰਪਰੋਮਾਈਜ਼ਡ’ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ‘ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਜਤਾਇਆ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਨੇਤਾ ਚੰਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਦਿਖੇ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ CM ਪਦ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਚੰਨੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਨੇਤਾ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ BJP ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਖ਼ੂਬੀ ਜਿਸ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਕਮੀ ਹੈ। ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਇੱਕ ਹਰਮਨਪਿਆਰੇ ਦਲਿਤ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੁਖਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, 5 ਜਨਵਰੀ 2022 ਕੋ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਪਿਆਰੇਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਣਗਹਿਲੀ ਵਰਤਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਝੱਲਣੀ ਪਈ ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ, 2019 ਦੀ ਬਾਲਾਕੋਟ ਏਅਰਸਟ੍ਰਾਈਕ ਅਤੇ 2016 ਦੀ ਸਰਜੀਕਲ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਾਦਤ ਬਿਆਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਹਿਲਗਾਮ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਚੰਨੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਸਬੂਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਆਲੋਚਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਫ਼ਾਈ ਦੇਣੀ ਪਈ ਸੀ।
ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ੁਦ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਨੇਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਚੰਨੀ ਨੇ ਫ਼ਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਸਲਵਾਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ FIR ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚੰਨੀ ਨੇ ਸਫ਼ਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ AAP ਨੇਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸੀ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਦਲਿਤ ਚਰਨਜੀਤ ਚੰਨੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੂਜੇ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਹਨ। ਜਲੰਧਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ 37 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਲਿਤ ਵੋਟਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 35% ਵਾਲਮੀਕਿ ਜਾਂ ਮਜ਼ਹਬੀ ਸਿੱਖ ਅਤੇ 5% ਹੋਰ ਦਲਿਤ ਉਪ-ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਲਿਤ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ 111 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਚੰਨੀ ਨੇ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਕਈ ਖ਼ਾਸ ਭਲਾਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਪੱਛੜੇ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ 50,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਮਾਫ਼ ਕੀਤਾ, ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਘਰੇਲੂ ਖ਼ਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ 2 ਕਿਲੋਵਾਟ ਤੱਕ ਦੇ ਬਕਾਇਆ ਬਿਜਲੀ ਬਿੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਫ਼ੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਭਰਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਕੀ ਚੰਨੀ ਕਾਂਗਰਸ ਛੱਡਣਗੇ?
ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕੰਪੇਨ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਚਰਨਜੀਤ ਚੰਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬੀਜੇਪੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਚੰਨੀ ਦੇ ਕਾਂਗਰਸ ਛੱਡਣ ਦੀਆਂ ਅਟਕਲਾਂ ਤਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੁੱਟਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ। ਇਹ ਗੱਲ ਇਸ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਲੀਕ ਹੋਏ ਵੀਡੀਓ ਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੰਨੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਅਹਿਮ ਅਹੁਦੇ – ਜਿਵੇਂ PCC ਚੀਫ਼, ਮਹਿਲਾ ਕਾਂਗਰਸ, ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ – ਜੱਟ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਕੋਲ ਹਨ ਅਤੇ ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਵੋਟਰਾਂ ਦਾ 32 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ, ਕੋਈ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਚੰਨੀ ਦੀ ‘ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਈਏ’ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਦਰਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਚੀਫ਼ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ ਨੇ 4 ਨਵੰਬਰ, 2025 ਨੂੰ ਸਾਬਕਾ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਾਤੀਵਾਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰਾ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਾਰਟੀ ਹਾਈਕਮਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਰਨਜੀਤ ਚੰਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ- ‘ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ’, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਮੇ ਦੇ ਨੇਤਾ ਜਿਵੇਂ ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਅਜੇ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਖ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਉੱਠੇ ਹੋਣ। ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਤਦ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਚੰਨੀ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਰੋਧੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੀਨੀਅਰ ਪਾਰਟੀ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ ਧੜੇ ਦੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਕਮੇਟੀ ਕੋਲ ਹੀ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
PCC ਚੀਫ਼ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ, ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਅਤੇ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ਦੇ ਨੇਤਾਤਵ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਵਿਰੋਧੀ ਧੜੇ ਆਪਸੀ ਮਤਭੇਦ ਭੁਲਾਉਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਲੰਚ ਅਤੇ ਡਿਨਰ ਡਿਪਲੋਮੇਸੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦੇ ਦਿਖੇ। ਇਹ ਤਾਂ ਤੈਅ ਹੈ ਕਿ ਚੰਨੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ PCC ਚੀਫ਼ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਦਲਿਤਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੰਨੀ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
