ਮੌਨਸੂਨ ‘ਚ ਕਿਉਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋੜਾਂ ਦਾ ਦਰਦ? ਜਾਣੋ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਕਨੈਕਸ਼ਨ
Monsoon Joint Pain: ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਹੋਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਲਗਾਤਾਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਆਖ਼ਿਰ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਆਓ, ਮਾਹਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ...
ਮੌਨਸੂਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਵੱਧਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲਗਾਤਾਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਕਮਰ, ਗੋਡਿਆਂ, ਮੋਢਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਕੜਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ, ਅੱਜ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੋਨ ਐਂਡ ਜੌਇੰਟ ਡੇ ( National Bone and Joint Day ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣਾ ਹੈ।
ਲਿਵਰ, ਕਿਡਨੀ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਤਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਆਮ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਿਰ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜੋੜਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਉਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਆਓ, ਮਾਹਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ..
ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਮੌਸਮ ਜਿੱਥੇ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਮੌਸਮ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵੀ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੌਨਸੂਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਗੋਡਿਆਂ, ਕਮਰ, ਮੋਢਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਕੜਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਵੀ ਵੱਧਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਰਥੋਪੀਡਿਕ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਨ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਡਾਕਟਰ ਸਿਮੋਨ ਥਾਮਸ (ਵਾਈਸ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਰੋਬੋਟਿਕ ਜੁਆਇੰਟ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਐਂਡ ਆਰਥੋਪੈਡਿਕਸ, ਮੈਕਸ ਹਸਪਤਾਲ, ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਬਾਗ) ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਬੈਰੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ (ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਦਬਾਅ) ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਮੀ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਜ਼ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸੋਜ ਜਾਂ ਗਠੀਆ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਸਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦਰਦ ਅਤੇ ਜਕੜਨ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਮਰੀਜ਼ ਮੀਂਹ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀਪਨ ਜਾਂ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਵਧਣਾ
ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮੀ ਕਾਰਨ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਲਿਗਾਮੈਂਟ (ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਟਿਸ਼ੂ) ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੱਸੇ ਹੋਏ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਲਚਕ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੱਲਣ-ਫਿਰਣ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ ਸਮੇਂ ਘੁੱਟਣਾਂ ਜਾਂ ਕਮਰ ਵਿੱਚ ਜਕੜਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ ਇਸ ਮੌਸਮ ਦੀ ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘੱਟ ਐਕਟਿਵ ਹੋਣਾ
ਮੌਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਘੱਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਲਚਕ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਜਕੜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਧੁੱਪ ਘੱਟ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਵਿਟਾਮਿਨ-ਡੀ ਦੀ ਕਮੀ ਵੀ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਨਸੂਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਬਿਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਸਟਿਓਆਰਥਰਾਈਟਿਸ, ਰਿਊਮੈਟਾਇਡ ਆਰਥਰਾਈਟਿਸ, ਪੁਰਾਣੇ ਫ੍ਰੈਕਚਰ, ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਲੱਗੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਜਾਂ ਘੁੱਟਣਾਂ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ ਇਸ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕਿਵੇਂ ਰੱਖੀਏ ਜੋੜਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ?
- ਰੋਜ਼ਾਨਾ 30-40 ਮਿੰਟ ਹਲਕੀ ਸੈਰ ਕਰੋ ਜਾਂ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਕਸਰਤ ਕਰੋ।
- ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਹੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
- ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਠੰਡੀ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖੋ।
- ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਲਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ-ਡੀ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਸਕੇ।
- ਫਿਜ਼ਿਓਥੈਰੇਪੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ।
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਦਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ, ਬੁਖਾਰ ਜਾਂ ਚੱਲਣ-ਫਿਰਣ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਸਮ ਦਾ ਅਸਰ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਆਰਥੋਪੈਡਿਕ ਮਾਹਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਦ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਈ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐਕਟਿਵ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ, ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਹੀ ਮੌਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
Source:TV9Hindi.com
