ਫਲਾਈਟ ‘ਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਸ਼ਾ? ਵਾਈਨ ਐਕਸਪਰਟ ਤੋਂ ਸਮਝੋ ਪੂਰਾ ਸਾਇੰਸ
Flight Alcohol: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡ੍ਰਿੰਕ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਮਿਥਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰਾ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ।
ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਫਲਾਈਟ ਦਾ ਕੀ ਹੈ ਕਨੈਕਸ਼ਨ?
ਕੀ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਨਸ਼ਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ? ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਵਾਈਨ ਐਕਸਪਰਟ ਸੋਨਲ ਹੌਲੈਂਡ ਨੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੋਨਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਲਾਈਟ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫੁੱਟ ਉੱਪਰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਪੀਤੀ ਗਈ ਡ੍ਰਿੰਕ ਦਾ ਅਸਰ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਸਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਲੰਬਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਅਸਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਉਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲਕੋਹਲ ਦਾ ਅਸਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਕੈਬਿਨ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਅਲਕੋਹਲ ਦਾ ਅਸਰ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਘੱਟ ਆਕਸੀਜਨ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਅਸਰ ਜ਼ਿਆਦਾ
ਵਾਈਨ ਐਕਸਪਰਟ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਕੈਬਿਨ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦਾ ਦਬਾਅ ਜ਼ਮੀਨ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਕੁਝ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਆਕਸੀਜਨ ਕਾਰਨ ਦਿਮਾਗ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੁਸਤ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਅਸਰ ਵੀ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨਸ਼ਾ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ, ਸੁਸਤੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜਨਾ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਕੈਬਿਨ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦਾ ਦਬਾਅ ਜ਼ਮੀਨ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਫੋਟੋ: Pexels
ਡਿਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਅਸਰ
ਪਲੇਨ ਦੇ ਕੈਬਿਨ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਖੁਦ ਵੀ ਇੱਕ ਡਾਇਯੂਰੇਟਿਕ (Diuretic) ਹੈ, ਯਾਨੀ ਇਹ ਪਿਸ਼ਾਬ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹੈਂਗਓਵਰ ਵਰਗਾ ਅਸਰ ਜਲਦੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਕੰਬੀਨੇਸ਼ਨ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਅਸਰ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉੰਨਾ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਵਾਈਨ ਐਕਸਪਰਟ ਸੋਨਲ ਹੌਲੈਂਡ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕੋਗੇ।
ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਅਸਰ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਸਟਡੀ
ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਏਅਰੋਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ ਨੇ ਇੱਕ ਸਟਡੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਟਡੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੈਬਿਨ ਦੀ ਉਚਾਈ ਕਾਰਨ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਸੈਚੁਰੇਸ਼ਨ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਤਣਾਅ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਅਸਰ ਡਿਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਵੱਧ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਅਲਕੋਹਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਣ ਕਰਕੇ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਸੌਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀਏ ਤਾਂ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਓਨੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਘੱਟ ਆਕਸੀਜਨ, ਘੱਟ ਨਮੀ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਮਾਹਰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫਲਾਈਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸੀਮਤ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖੂਬ ਪਾਣੀ ਪੀਓ।
ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੈਲਥ ਐਕਸਪਰਟਸ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਫਲਾਈਟ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰੋ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਰਪੂਰ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਡਿਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਕਈ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਖੁਦ ਵੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੇਟਿਡ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਦੌਰਾਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸਾਹ ਜਾਂ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੈਬਿਨ ਦੇ ਹਲਕੇ ਹਾਈਪੋਕਸੀਆ ਵਾਲੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ ਹੋਰ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਆਮ ਯਾਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।