ਪੈੱਗ ਲਾਓ, ਠੰਢ ਭਜਾਓ…. ਕੀ ਸਰਦੀਆਂ ‘ਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਠੰਢ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ? ਮਾਹਰ ਤੋਂ ਸਮਝੋ ਪੂਰੀ ਸੱਚਾਈ

ਸਰਦੀਆਂ ‘ਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ ਕਿੰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ?

ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪੈੱਗ ਠੰਢ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਘੁੱਟ ਪੀਂਦਿਆਂ ਹੀ ਚਿਹਰਾ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਗਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਠੰਢ ਦਾ ਅਸਰ ਵੀ ਘੱਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ? ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਗਰਮਾਹਟ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਸ਼ਾਰਦਾ ਕੇਅਰ ਹੈਲਥਸਿਟੀ ਦੇ ਇੰਟਰਨਲ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਡਾ. ਨੀਰਜ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮਾਹਟ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਗਰਮਾਹਟ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਗਰਮ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੌਜੂਦ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਚਮੜੀ ਤੱਕ ਵਧੇਰੇ ਗਰਮ ਖ਼ੂਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਗਰਮਾਹਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਾਪਮਾਨ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਜਦੋਂ ਗਰਮ ਖ਼ੂਨ ਚਮੜੀ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਦੇ ਠੰਢੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉੱਪਰੋਂ ਗਰਮਾਹਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਾਪਮਾਨ ਘਟਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 37 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ (98.6 ਡਿਗਰੀ ਫਾਰਨਹੀਟ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਠੰਢ ਕਾਰਨ ਇਹ 35 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹਾਈਪੋਥਰਮੀਆ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕੰਬਣਾ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਘੱਟ

ਠੰਢ ਲੱਗਣ ‘ਤੇ ਸਰੀਰ ਕੰਬ ਕੇ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਬਚਾਅ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਬ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਿਮਾਗੀ ਤੰਤਰ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਠੰਢ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਹੌਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਠੰਢਾ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪੁਰਾਣੀ ਧਾਰਨਾ, ਨਵਾਂ ਖ਼ਤਰਾ

ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਠੰਢ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਹਾਈਪੋਥਰਮੀਆ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ?

ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਛੱਤ ‘ਤੇ ਜਾਂ ਠੰਢੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ, ਦੇਰ ਰਾਤ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਘੱਟ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਦਿਲ ਜਾਂ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਠੰਢ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ ਨੁਕਸਾਨ

ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵੀ ਖ਼ਰਾਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਦਿਲ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜਨ ਕਾਰਨ ਡਿੱਗਣ ਅਤੇ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਠੰਢ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਸ਼ਰਾਬ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪੀਤੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਜੇਕਰ ਠੰਢ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਬਣੀ ਆ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਸਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਗਰਮ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਲੈ ਜਾਓ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਓ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਦਿਓ।