AQI 200 ਤੋਂ ਪਾਰ, ਵਧਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੰਟੈਕਟ ਲੈਂਸ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ ਡਾਕਟਰ? PM2.5 ਨਾਲ ਕੀ ਸਬੰਧ ਹੈ?
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਧਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਡਾਕਟਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟੈਕਟ ਲੈਂਸ ਨਾ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਧਿਆ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਆਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸਕਿੱਨ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘੱਟ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾ ਕੰਟੈਕਟ ਲੈਂਸ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਪੱਧਰ ਇੰਨਾ ਉੱਚਾ ਹੈ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਕੰਟੈਕਟ ਲੈਂਸ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਵੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ AQI 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ ਅਤੇ PM 2.5 ਦਾ ਪੱਧਰ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਪੱਧਰ 100 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। PM 2.5 ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਛੋਟੇ ਕਣ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਇੰਨਾ ਛੋਟਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਪਤਲੇ ਹਨ। PM 2.5 ਕਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਸਲਫਰ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਵਰਗੇ ਰਸਾਇਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੱਖਾਂ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ
ਏਮਜ਼ ਦੇ ਆਰਪੀ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਰਾਜੇਸ਼ ਸਿਨਹਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਖੁਸ਼ਕੀ, ਜਲਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 50% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਡਾ. ਸਿਨਹਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਛੋਟੇ ਕਣ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਣ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਾਰਨ ਬਾਹਰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਡਾ. ਸਿਨਹਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵੀ ਅੱਖਾਂ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਸਲਫਰ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਕਣ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਾਂਟੈਕਟ ਲੈਂਸ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕੀ ਜੋਖਮ ਹਨ?
ਦਿੱਲੀ ਆਈ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਹਰਬੰਸ਼ ਲਾਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੰਟੈਕਟ ਲੈਂਸ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਲਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਜਲਣ, ਖੁਜਲੀ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਾਂਟੈਕਟ ਲੈਂਸ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਟੈਕਟ ਲੈਂਸ ਅੱਖ ਦੇ ਕੋਰਨੀਆ ‘ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੈਂਸ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਕਣ (PM 2.5) ਲੈਂਸਾਂ ਨਾਲ ਚਿਪਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ਕੀ, ਵਧੀ ਹੋਈ ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਜਲਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕੌਰਨੀਅਲ ਸੋਜ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ।
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਲੈਂਸ ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਵੀ ਲੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ AQI ਜਾਂ PM 2.5 ਦੇ ਪੱਧਰ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ‘ਤੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪਰਕ ਲੈਂਸ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ‘ਤੇ ਜਾਂ ਘਰ ‘ਤੇ ਪਹਿਨੋ, ਪਰ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਜੇਕਰ ਲੈਂਸ ਪਹਿਨਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।
- ਜੇ ਲੈਂਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
- ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਵੇਂ ਲੈਂਸ ਪਹਿਨੋ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੁੱਟ ਦਿਓ।
- ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਲਗਾਓ।
- ਧੂੜ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਐਨਕਾਂ ਲਗਾਓ।
- ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਵੋ।
- ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਡਾ. ਲਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਲੁਬਰੀਕੇਟਿੰਗ ਆਈ ਡ੍ਰੌਪਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ, ਐਨਕਾਂ ਪਹਿਨੋ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਧੋਵੋ।
ਜੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਣ ਜਾਂ ਖੁਜਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਗੜਨ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਜਲਣ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਾਹਰ ਨਾ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ।
