Explained: ਰੂਸ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪੈਟਰੋਲ ਕਿਉਂ ਖਰੀਦ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਸਰ
Russia: ਰੂਸ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪੈਟਰੋਲ ਕਿਉਂ ਆਯਾਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਰੂਸ ਊਰਜਾ ਸਬੰਧਾਂ, ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਆਯਾਤ, ਬਾਲਣ ਵਪਾਰ, ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਰੂਸ ਤੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਓ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀਏ...
ਰੂਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਰਾਹੀਂ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਲ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ‘ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਰੂਸ ਨੂੰ ਈਂਧਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਊਰਜਾ ਵਪਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੂਸ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਪਲਾਇਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਨੇ ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਰੂਸ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 60,000 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਪੈਟਰੋਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਦਯੋਗ ਸੂਤਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੋ ਟੈਂਕਰ, ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ 30,000 ਤੋਂ 40,000 ਟਨ ਪੈਟਰੋਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਨੇ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰੂਸ ਬੇਲਾਰੂਸ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਲਗਭਗ 400,000 ਟਨ ਪੈਟਰੋਲ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਯੂਕਰੇਨੀ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਰਿਫਾਇਨਿੰਗ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਈਂਧਨ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਈਂਧਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਰੂਸ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਆਯਾਤ ਲਈ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਡਿਲੀਵਰੀ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਰੂਸੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਆਯਾਤ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ
ਗੈਸੋਲੀਨ ਦਾ ਇਹ ਨਿਰਯਾਤ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਰੂਸ ਤੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਖਰੀਦ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਊਰਜਾ ਖੁਫੀਆ ਫਰਮ ਕੇਪਲਰ (Kpler) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਜੂਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ 4.93 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ (bpd) ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 2.6 ਤੋਂ 2.7 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਰੂਸ ਤੋਂ ਆਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਮਹੀਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਆਯਾਤ ਦਾ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਮਈ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਈ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਪਲਾਈ ਲਗਭਗ 2.13 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਆਯਾਤ ਦਾ 36.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੀ ਸੀ।
ਕੇਪਲਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਸੁਮਿਤ ਰਿਟੋਲੀਆ ਨੇ PTI ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਆਯਾਤ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 100 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 100 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਥਿਤੀ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਆਯਾਤਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸੋਰਸਿੰਗ ਅਤੇ ਖਰੀਦ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਜੂਨ ਵਿੱਚ 4.93 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ (bpd) ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਜੂਨ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੂਸ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਲਗਭਗ 2.6 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਤੱਕ ਵਧ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਸਪਲਾਇਰ ਵਜੋਂ ਰੂਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਈ।
ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਸ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸਪਲਾਇਰ ਸੀ
ਰੂਸ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਊਰਜਾ ਭਾਈਵਾਲ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2022 ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੇ ਯੂਕਰੇਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਰੂਸੀ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਦਾ ਸਿਰਫ 2.5% ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਊਰਜਾ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਅਮਰੀਕੀ ਊਰਜਾ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2021 ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਿਰਫ 2.3 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ।
ਰੂਸ ਬਣਿਆ ਭਾਰਤ ਲਈ ਤੇਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਆਯਾਤ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 2022-23 ਵਿੱਚ 21.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2023-24 ਵਿੱਚ 35.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 2024-25 ਵਿੱਚ 35.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਿਹਾ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਰੂਸੀ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਆਯਾਤ 2024 ਵਿੱਚ $52.7 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਔਸਤਨ ਲਗਭਗ 1.7 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਹੈ। 2025 ਤੱਕ, ਭਾਰਤ ਚੀਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਰੀਦਦਾਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ, 2021 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ $13 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ 2024-25 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ $68 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤੇਲ, ਗੈਸ ਅਤੇ ਖਾਦ ਆਯਾਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਟੈਰਿਫ ਨੇ ਵਧਾਇਆ ਦਬਾਅ
2025 ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਵਧਦੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਆ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਰੂਸੀ ਊਰਜਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ‘ਤੇ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਟੈਰਿਫ ਵਧਾ ਦਿੱਤੇ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੋਸਨੇਫਟ ਅਤੇ ਲੂਕੋਇਲ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਵਧਦੀ ਊਰਜਾ ਮੰਗ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਵਿਘਨ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰਾਂ ਨੂੰ ਸਸਤੇ ਰੂਸੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਵੀ ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਹੋਵੇ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਬੰਧ
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਊਰਜਾ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਸਤੇ ਰੂਸੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੂਸ ਹੁਣ ਰਿਫਾਇੰਡ ਈਂਧਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਮੁੜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦਾ ਹੈ। ਪਾਬੰਦੀਆਂ, ਭੁਗਤਾਨ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਊਰਜਾ ਵਪਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਲਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ।
Source:TV9Hindi.com
