ਪੈਟਰੋਲ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਿਉਂ ਛੱਡਦੇ ਹਨ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ? ਇਹ ਹਨ 5 ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ
Diesel Engines Pollution: ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ ਉੱਚ ਸੰਕੁਚਨ ਅਨੁਪਾਤ ਅਤੇ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਤੇਲ ਸਾੜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਮਿਲ ਕੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਆਕਸਾਈਡ (NOx) ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੈਸ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਮੀਂਹ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ‘ਤੇ ਵਧਦਾ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਇਸ ਵਧਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਹਨ ਕੁੱਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ 20-22 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਡੀਜ਼ਲ ਵਾਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੂਜੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਧੂੰਆਂ ਅਤੇ ਗੈਸਾਂ ਪੈਟਰੋਲ ਇੰਜਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਆਕਸਾਈਡ (NOx) ਅਤੇ ਕਣ ਪਦਾਰਥ (PM) ਵਰਗੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹਨ।
ਇਹ 5 ਕਾਰਨ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਕਾਰਨ
1. ਵੱਧ NOx ਨਿਕਾਸ
ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ ਉੱਚ ਸੰਕੁਚਨ ਅਨੁਪਾਤ ਅਤੇ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ‘ਤੇ ਤੇਲ ਸਾੜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਾਪਮਾਨ ‘ਤੇ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਮਿਲ ਕੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਆਕਸਾਈਡ (NOx) ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੈਸ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਮੀਂਹ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
2. ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਰਟੀਕੁਰੇਟ ਮੈਟਰ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਡੀਜ਼ਲ ਪੈਟਰੋਲ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਅਸਥਿਰ ਇੰਧਣ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬਲਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਲਾ ਧੂੰਆਂ ਜਾਂ ਬਰੀਕ ਕਣ (PM) ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਰੀਕ ਕਣ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ, ਦਮਾ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
3. ਅਸਮਾਨ ਦਹਿਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਇੱਕ ਪੈਟਰੋਲ ਇੰਜਣ ਵਿੱਚ ਇੰਧਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਪਾਰਕ ਪਲੱਗ ਦੁਆਰਾ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕਸਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਜਲਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ ਵਿੱਚ, ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਸਮਾਨ ਜਲਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨਾ ਸੜੇ ਇੰਧਣ ਅਤੇ PM ਦੇ ਪੱਧਰ ਉੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
4. ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੰਧਕ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ
ਡੀਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਗੈਸੋਲੀਨ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਲਫਰ ਸਮੱਗਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣਾਂ ਤੋਂ ਸਲਫਰ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ (SOx) ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਲਫਰ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਭਾਰੀ ਰਚਨਾ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
5. ਲੈਬ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਸੜਕ ‘ਚ ਫਰਕ
ਆਧੁਨਿਕ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ ਡੀਜ਼ਲ ਪਾਰਟੀਕੁਲੇਟ ਫਿਲਟਰ (DPF) ਅਤੇ ਕੈਟਾਲਿਟਿਕ ਰਿਡਕਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ (SCR) ਵਰਗੇ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਲੈਬ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਸਹੀ ਤਾਪਮਾਨ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਫਿਲਟਰ ਸਫਾਈ ਦੌਰਾਨ।
