ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਵੰਡ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ‘ਚ ਕੀ ਬੋਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੰਤਰੀ? ਕਦੇ ਹੱਥ ਵੱਢਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਾਦਿਕ ਮਲਿਕ
ਸ਼ੰਘਾਈ ਸਹਿਯੋਗ ਸੰਗਠਨ (SCO) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿਵਿਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨਲ ਡਾਇਲਾਗ ਫੋਰਮ (Civilizational Dialogue Forum) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰੀ ਮੁਸਾਦਿਕ ਮਸੂਦ ਮਲਿਕ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ੰਘਾਈ ਸਹਿਯੋਗ ਸੰਗਠਨ (SCO) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿਵਿਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨਲ ਡਾਇਲਾਗ ਫੋਰਮ (Civilizational Dialogue Forum) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰੀ ਮੁਸਾਦਿਕ ਮਸੂਦ ਮਲਿਕ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਦਿੱਲੀ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਇਸ ਸੰਧੀ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਬੁਲਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਚਰਚਾ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਰੱਖਿਆ।
ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਵਾਲ ‘ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੰਤਰੀ ਮੁਸਾਦਿਕ ਮਸੂਦ ਮਲਿਕ ਨੇ ਅੱਜ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦੇਵੋਗੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ‘ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਾਂਗੇ। ਪਰ ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।” ਇਸ ਮਸਲੇ ‘ਤੇ ਪਾਕਿ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਘੱਟ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੋਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜਾਂ ਵਿਵਾਦਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਲਿਕ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦਰਮਿਆਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ (MEA) ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਖ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਮਸੂਦ ਮਲਿਕ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਲਟਕਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਦੇ ਹੱਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਗ਼ਰੀਬ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ‘ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਚਰਚਾ ਆਪਸੀ ਇਲਜ਼ਾਮਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਬੂਤਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਹੁੰਚ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੁਸਾਦਿਕ ਮਸੂਦ ਮਲਿਕ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ‘ਤੇ ਦੋਸ਼ ਮੜ੍ਹਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਠੋਸ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਲੋੜ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅੱਤਵਾਦੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਨਾਂ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਛਲੇ 18 ਤੋਂ 24 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਹੋਈਆਂ ਅੱਤਵਾਦੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਮੰਤਰੀ ਮੁਸਾਦਿਕ ਮਸੂਦ ਮਲਿਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਥਾਈ ਹੱਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਉਕਸਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”
#WATCH | Delhi | On Indus Water Treaty, Pakistan Minister Musadik Masood Malik says, “When you invite me to discuss the Indus Water Treaty, we will certainly talk about it. You haven’t invited me to discuss the Indus Water Treaty at this moment…” https://t.co/Kbi8FBrsns
— ANI (@ANI) November 22, 2026ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
“ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਬੂਤ ਲਿਆਓ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਬੂਤ ਲਿਆਵਾਂਗੇ”
ਮੁਸਾਦਿਕ ਮਸੂਦ ਮਲਿਕ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਠੋਸ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਵਾਬ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਹ ਸਬੂਤਾਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਸੀਂ ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਚਾਂ ‘ਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁਵੱਲੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸੁਲਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਬੂਤ ਲਿਆਓ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਬੂਤ ਲਿਆਵਾਂਗੇ।”
ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ‘ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜ਼ੋਰ
ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ ਮੁਸਾਦਿਕ ਮਲਿਕ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਮੀਦ ਜਤਾਈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਜੁੜਾਅ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਦੂਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੀ ਹੈ ਸਿਵਿਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨਲ ਡਾਇਲਾਗ?
ਸਿਵਿਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨਲ ਡਾਇਲਾਗ ਭਾਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਤਾਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਤਾਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੰਵਾਦ, ਆਪਸੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ‘ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲ੍ਹੇ’ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।


