ਪੀਸ ਟਾਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਗੇਮ… ਕੀ ਟਰੰਪ ਦੀ ਟੀਮ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ‘ਚ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਕਰਵਾਏਗੀ ਸਰੈਂਡਰ?
ਈਰਾਨ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ 'ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਡੂੰਘੀ ਸ਼ੰਕਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀਆਂ-ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ 'ਤੇ ਅੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤਣਾਅ ਵਧਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡੈੱਡਲਾਕ ਕਾਰਨ ਮਸਕਟ 'ਚ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਦੌਰ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਯੋਜਨਾ ਬਾਰੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਤਭੇਦ ਈਰਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਈਰਾਨ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ‘ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਸਪੈਂਸ ਹੈ। ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਮੇਜ਼ ਤੈਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਵਾ ‘ਚ ਬਾਰੂਦ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੰਭਾਵੀ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਈਰਾਨ ਦੋਵੇਂ ਉਸੇ ਸਥਿਤੀ ‘ਚ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਸਕਟ ‘ਚ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਦੌਰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਪੋਰਟ ‘ਚ, ਆਓ ਜਾਣੀਏ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ‘ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗੱਲਬਾਤ ‘ਤੇ ਕੀ ਪਰਛਾਵੇਂ ਕੀ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਆਖਰਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਆਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ ‘ਚ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੀ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਈਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਈਰਾਨ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹੇਗਾ।
‘ਈਰਾਨੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ’
ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ‘ਚ, ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਣਾਅ ਵਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ‘ਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਰੇਜ਼ਾ ਅਮੀਰੀ ਮੋਗੇਹਦਮ ਨੇ ਐਕਸ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ‘ਚ ਡਿਲੀਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਹੀ ਪੋਸਟ ਸੀ, ਜਿਸ ‘ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਤੱਥ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨੀ ਜਨਤਾ ਦਾ ਇਸ ਗੱਲਾਂਬਾਤ ‘ਚ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਵਫ਼ਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਦੇ ਸੱਦੇ ‘ਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ‘ਚ, ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੇ.ਡੀ. ਵੈਂਸ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ‘ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ। ਈਰਾਨੀ ਪੱਖ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅਰਾਘਚੀ ਤੇ ਈਰਾਨੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਪੀਕਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਘੇਰ ਗਾਲੀਬਫ, ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਭੇਜ ਰਹੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਵਫ਼ਦ ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਮਰੀਕੀ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੇ.ਡੀ. ਵੈਂਸ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੂਤ ਸਟੀਵ ਵਿਟਕੌਫ ਤੇ ਕੁਸ਼ਨਰ ਕਰਨਗੇ।
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ
ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ‘ਚ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰੁਖ਼ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਈਰਾਨ, ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਝੁਕਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਸਕਟ ‘ਚ ਹੋਈਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਵੀ ਈਰਾਨ ਦੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸਹਿਮਤੀ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ‘ਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਰੁਕ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਈਰਾਨ ਦੇ 10-ਪੁਆਇੰਟਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੁਣ ਸ਼ਾਂਤੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ‘ਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਫੁੱਟ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੜੇ ਬਣਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਧੜਾ, ਜਿਸ’ਚ ਮੋਜਤਬਾ ਖਮੇਨੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸੰਬੰਧੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੌਦੇ ‘ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੂਜਾ ਧੜਾ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਭਰ ਰਹੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਵਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਿਹੜਾ ਰੁਖ਼ ਅਪਣਾਏਗਾ? ਸੰਕੇਤ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੈਂਸ ਈਰਾਨ ਦੇ ਰਸਮੀ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦੇ ਖਾਸ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਬਿਊਰੋ ਰਿਪੋਰਟ: ਟੀਵੀ9 ਭਾਰਤਵਰਸ਼
