ਮੋਬਾਈਲ ਨਿਰਯਾਤ ‘ਤੇ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਸੰਕਟ, ਈਰਾਨ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਨਿਰਯਾਤ (Export) ਨੂੰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਈਰਾਨ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨਿਰਯਾਤ ਰਾਹੀਂ 11 ਅਰਬ ਡਾਲਰ (ਲਗਭਗ 1,01,651 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਨਿਰਯਾਤ (Export) ਨੂੰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਈਰਾਨ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨਿਰਯਾਤ ਰਾਹੀਂ 11 ਅਰਬ ਡਾਲਰ (ਲਗਭਗ 1,01,651 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਖਪਤ, ਆਯਾਤ ਅਤੇ ਮਾਲ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ‘ਤੇ ਜੰਗ ਦਾ ਅਸਰ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
2 ਤੋਂ 3 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ
ਮਾਹਿਰਾਂ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ ਫਰਮਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ 2 ਅਰਬ ਡਾਲਰ (18,494 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਤੋਂ 3 ਅਰਬ ਡਾਲਰ (27,723 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਤੱਕ ਦੀ ਕਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ (EMS) ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖਪਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹਨ।
ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨਾਂ ‘ਤੇ ਪਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾਰੂ ਅਸਰ
ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ ਫਰਮ ‘ਕੋਟਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨਲ ਇਕਵਿਟੀਜ਼’ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਖੇਤਰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਇਸ ਜੰਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾਰੂ ਮਾਰ ਪਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਣਜ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਨਿਰਯਾਤ ਵਧ ਕੇ 3.1 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ (ਲਗਭਗ 28,647.1 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ 12 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। EMS ਕੰਪਨੀਆਂ, ਜੋ ਮੋਬਾਈਲ ਨਿਰਮਾਣ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਘਾਟਾ ਸਹਿਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਨਵੇਂ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਲ
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ 3 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਮਾਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਲਈ, EMS ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਚੀਨ, ਜਾਪਾਨ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ, ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵੱਲ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਅਤੇ IT ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਇਨਸੈਂਟਿਵ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਦਕਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੌਜੂਦਾ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਾਲਾਤ ਨੇ ਇਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
