Chaturmas 2026: ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਲੱਗੇਗਾ ਸ਼ਾਦੀ-ਵਿਆਹਾਂ ‘ਤੇ ਬ੍ਰੇਕ! 25 ਜਾਂ 26 ਜੁਲਾਈ, ਕਦੋਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਚਾਤੁਰਮਾਸ?
Chaturmas 2026: ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ਾਸ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੱਤਵ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਪਾਕ-ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਯੋਗਨਿਦਰਾ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਮੁੱਖ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਹ, ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਵੇਸ਼, ਮੁੰਡਨ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਗਲਿਕ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ਾਸ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੱਤਵ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਪਾਕ-ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਯੋਗਨਿਦਰਾ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਮੁੱਖ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਹ, ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਵੇਸ਼, ਮੁੰਡਨ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਗਲਿਕ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਰਾਮ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਫ਼ੀ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 25 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ 26 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ। ਆਓ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਦੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਤਾਰੀਖ਼, ਇਸ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹੜੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਦੋਂ ਤੋਂ ਹੋਵੇਗੀ?
ਹਿੰਦੂ ਪੰਚਾਂਗ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਰ ਸਾਲ ਆਸਾਢ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦੇਵਸ਼ਯਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਦੇਵਸ਼ਯਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ 25 ਜੁਲਾਈ, ਦਿਨ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਖੀਰਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਨਿਦਰਾ ਲਈ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦਾ ਰਸਮੀ ਆਰੰਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਕੱਤਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦੇਵਉਠਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ‘ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੇਵਉਠਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ 20 ਨਵੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਆਵੇਗੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ 25 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 20 ਨਵੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਰਹੇਗੀ।
25 ਜੁਲਾਈ ਜਾਂ 26 ਜੁਲਾਈ: ਕਿਹੜੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਹੈ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ?
ਇਸ ਵਾਰ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਭਰਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਸ਼ਯਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਦੇਵਸ਼ਯਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਤਿਥੀ ਅਤੇ ਵਰਤ 25 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੱਕ ਦੇ 25 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਹੀ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦਾ ਆਰੰਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਕਿਉਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਮੰਗਲਿਕ ਕਾਰਜ?
ਪੁਰਾਤਨ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਸ਼ਯਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਲਈ ਖੀਰਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਨ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀ, ਨਵੇਂ ਘਰ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਵੇਸ਼, ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਮੁੰਡਨ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਹੂਰਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਉਠਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ‘ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਜਾਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਦੁਬਾਰਾ ਮੰਗਲਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਜੋਤਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਉਂ ਖ਼ਾਸ ਹੈ ਚਾਤੁਰਮਾਸ?
ਜੋਤਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਕਾਸ਼ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਸੁਖ, ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਕਾਰਕ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁੱਕਰ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਗਿਆਨ, ਧਰਮ ਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੇ ਕਾਰਕ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਗ੍ਰਹਿ ਅਸਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸੰਸਾਰਕ ਮੰਗਲਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਇਹ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਸਾਧਨਾ, ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਉੱਨਤੀ ਦੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਅਵਧੀ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਾਧਨਾ, ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ, ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕਰਨਾ, ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਸਤਸੰਗ ਸੁਣਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਫਲਦਾਇਕ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦਾ ਅਸਲ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ
ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ, ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੰਜਮ, ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਾਧੂ-ਸੰਤ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵੀ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕੋ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਵਚਨ, ਤਪ ਅਤੇ ਕਠਿਨ ਸਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਮਾਨਵ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
