ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦੀ ਰਾਤ ਚੰਦ ਦੇਰ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਗਿਆਨ

ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦਾ ਵਰਤ 29 ਅਕਤੂਬਰ, ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮ 8:17 ਵਜੇ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਦੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ। ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਚੰਦ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਕਈ ਵਾਰ ਚੰਦ ਦੇਰ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਭਰ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਚੰਦ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਜਾਦੂ ਜਾਂ ਖ਼ਾਸ ਰਹੱਸ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਚੰਦ ਦੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਸਬੰਧ ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਆਓ, ਇਸੇ ਬਹਾਨੇ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦਾ ਚੰਦ ਦੇਰ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਵਿਗਿਆਨ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਚੰਦ ਨਿਕਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ

ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਚੰਦ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਹਰ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਧੁਰੀ ‘ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਘੁੰਮਣ ਕਾਰਨ ਸਾਨੂੰ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਧਰਤੀ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਸਾਡੇ ਦਿਸਹੱਦੇ (Horizon) ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਆਉਂਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਚੰਦ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਚੰਦ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼, ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਸਹੱਦੇ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਚੰਦ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ?

ਚੰਦ ਧਰਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਲਗਭਗ 27.3 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਧਰਤੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਧੁਰੀ ‘ਤੇ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਤੱਕ ਚੰਦ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਤੂਫ਼ਾਨ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਇੰਝ ਲਗਾਓ ਪਤਾ

ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਤੂਫ਼ਾਨ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ?

ਕੰਸਰਟ ਤੇ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕੰਮ? ਕੀ ਹੈ ਇਸਦਾ ਬਿਜਨੈਸ ਮਾਡਲ?

ਚੰਦ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮੁੜ ਉਸੇ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਲਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਰ ਘੁੰਮਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਚੰਦ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਔਸਤ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਹਰ ਦਿਨ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਇਹ ਅੰਤਰ ਬਿਲਕੁਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਕਈ ਵਾਰ ਚੰਦ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਚੱਕਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵੀ ਕੁਝ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਚੰਦ ਦੇ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚੰਦ ਦੇ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਔਸਤਨ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਅੱਗੇ ਖਿਸਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੋਟੋ: Pexels

ਕਰਵਾ ਚੌਥ ‘ਤੇ ਚੰਦ ਦੇਰ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?

ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਚੰਦਰ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚਤੁਰਥੀ ਨੂੰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਚੰਦ ਲਗਭਗ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਦਿਨ ਚੰਦ ਦੇ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਔਸਤਨ ਕੁਝ ਦੇਰ ਪਿੱਛੇ ਖਿਸਕਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਚੰਦ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦੇਰ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕਰਵਾ ਚੌਥ ‘ਤੇ ਵੀ ਚੰਦ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਹਰ ਸਾਲ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਪੰਚਾਂਗ ਦੀ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਚੰਦ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਕੀ ਚੰਦ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੇਰ ਕਰਦਾ ਹੈ?

ਚੰਦ ਆਪਣੀ ਨਿਯਮਤ ਕੱਖ (Orbit) ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇਸ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਅਸੀਂ ਚੰਦ ਦੇ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੱਲ ਇੰਨਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਸਾਡਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਚੰਦ ਦੀ ਗਤੀ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।

ਦੋਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਸਹੀ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਵਰਤ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਮਹੱਤਵ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਚੰਦ ਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ ਖਗੋਲੀ ਗਣਿਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਬੱਦਲ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵੀ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਇੰਤਜ਼ਾਰ

ਕਈ ਵਾਰ ਚੰਦ ਦਿਸਹੱਦੇ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬੱਦਲ, ਧੁੰਦ, ਧੂੜ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਚੰਦ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਡੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕਾਰਨ ਅਸਮਾਨ ਘੱਟ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਚੰਦ ਜਲਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਚੰਦ ਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਚੰਦ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਗਣਿਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਚੰਦ ਦਾ ਆਕਾਰ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ, ਸਗੋਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ

ਚੰਦ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਖ਼ੁਦ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਸ ‘ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਚੰਦ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਰੌਸ਼ਨ ਹਿੱਸਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਮੱਸਿਆ, ਅਰਧ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਚੰਦ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦਾ ਰੌਸ਼ਨ ਹਿੱਸਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਚੰਦ ਦੀ ਇਹ ਬਦਲਦੀ ਅਵਸਥਾ ਉਸ ਦੇ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦਾ ਚੰਦ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਮ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।

ਚੰਦ ਦੇਖਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਕਰੀਏ?

ਚੰਦ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜਾਣਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਸਮਾਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੰਚਾਂਗ ਜਾਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਖਗੋਲੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਜੇਕਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਚੰਦ ਦਿਖਾਈ ਨਾ ਦੇਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਅਸਮਾਨ ਸਾਫ਼ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਚੰਦ ਨਜ਼ਰ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ ਦੇਖਣ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਚੁਣਨਾ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਦਿਸਹੱਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੋਵੇ।

ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਮੇਲ

ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦਾ ਚੰਦ ਦੇਰ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਗਤੀ ਹੈ। ਚੰਦ ਦੀ ਕੱਖ, ਉਸ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਬੱਦਲ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵਿਗਿਆਨ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪਰੰਪਰਾ ਇਸ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਰਥ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਰਵਾ ਚੌਥ ‘ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਉਡੀਕ ਇਸ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਂਝੀ ਰਸਮ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਚੰਦ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਤੈਅ ਚਾਲ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਸ ਖ਼ਾਸ ਪਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।