Explained: ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਨੂੰ ਕਰੰਸੀ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ? ਜਾਣੋ…

ਚਾਂਦੀ ਤੋਂ ਕਾਗਜ ਦੇ ਨੋਟ ਤੱਕ... ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

ਅਮਰੀਕਾ ਅੱਜ ਆਪਣੀ ਮੁਦਰਾ ‘ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਮੁਦਰਾ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮੁਦਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ।

ਮੁਦਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1792 ਨੂੰ ਕੌਇਨੇਜ ਐਕਟ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੋਹਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਿੰਟ ਯਾਨੀ ਟਕਸਾਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅਮਰੀਕੀ ਮੁਦਰਾ ਸਾਹਮਣੇ ਤਾਂ ਆਈ, ਪਰ ਇਹ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਾਂਦੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗੀ।

ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਬਣੀ, ਪਰ ਵੀ ਹਾਲ ਬੇਹਾਲ

ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਸਿੱਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਢਾਲਣ ਲਈ ਟਕਸਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਮੁਦਰਾ ਕਾਨੂੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਉਮੀਦਾਂ ‘ਤੇ ਖਰਾ ਨਹੀਂ ਉਤਰ ਸਕਿਆ। ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੀ ਢੱਲ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸੀਮਤ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਰੰਸੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

ਫੋਟੋ: Getty Images

ਸਿਲਵਰ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਮੁਦਰਾ ਸੰਕਟ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਸੰਕਟ ਡੂੰਘਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਦੀਆਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਰੰਸੀ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਖਤਮ ਹੋਈ। ਸਾਲ 1861 ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਇਸਦੇ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਕਾਗਜ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

ਕਾਗਜ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਡਿਮਾਂਡ ਨੋਟਸ ਕਿਹਾ ਗਿਆ

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਾਗਜ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਡਿਮਾਂਡ ਨੋਟਸ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਸਿਵਿਲ ਵਾਰ ਦੌਰਾਨ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਲਈ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, $5, $10, ਅਤੇ $20 ਦੇ ਨੋਟ ਛਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਨ ਬਾਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਰੰਗ ਪ੍ਰਿੰਟ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਫੀਚਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਨਕਲੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਡਾਲਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕੈਮਿਕਲ ਦੀ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਲੇਅਰ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੁਦਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹਨਾਂ ਨੋਟਾਂ ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1869 ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਉਹ ਫੈਸਲਾ ਜੋ ਟਰਨਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਬਣਿਆ

1944 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰੈਟਨ ਵੁੱਡਸ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਰਲਡ ਕਰੰਸੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮੁਦਰਾ ਲਈ ਟਰਨਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 44 ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਡਾਲਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। ਡਾਲਰ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 1970 ਵਿੱਚ, ਡਾਲਰ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਿਆਰ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਆ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਬ੍ਰੈਟਨ ਵੁੱਡਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਅਸਰ ਕਿਵੇਂ ਦਿਖਿਆ, ਹੁਣ ਇਸਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।

ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ ਡਾਲਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਾਲਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਡਾਲਰ ਆਈਐਮਐਫ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਵਰਗੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰਜ਼ਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿੱਤ, ਡਾਲਰ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਡਾਲਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਪੈਟਰੋਡਾਲਰ ਸਿਸਟਮ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਤੇਲ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਲਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੇਚਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਡਾਲਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।

ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਲਰ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟਰੰਪ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਕਿਹੜੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕਰੇਗਾ।