ਕਿਉਂ ਮਾਰਚ ‘ਚ ਹੀ ਪੈਣ ਲੱਗੀ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਰਗੀ ਗਰਮੀ? ਦਿੱਲੀ ‘ਚ 50 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਦਿਨ, ਜਾਣੋ ਕਦੋਂ ਮਿਲੇਗੀ ਰਾਹਤ

ਮਾਰਚ 'ਚ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਰਗੀ ਗਰਮੀ, ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਟੁੱਟਿਆ 50 ਸਾਲ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ

ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗਰਮੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੇਵਰ ਦਿਖਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਮਹਾਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਨੀਵਾਰ (7 ਮਾਰਚ) ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 35.7 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਦਿਨ ਰਿਹਾ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬੁੱਧਵਾਰ (11 ਮਾਰਚ) ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 36.8 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 8.4 ਡਿਗਰੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਾਲਾਤ ਗੰਭੀਰ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ 10 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਤਾਪਮਾਨ 40 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਸਾਲ 2021 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਦਿਨ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ ਅਤੇ ਮਈ ਵਰਗੀ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਗਰਮੀ ਦਾ ਕਹਿਰ?

ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਵਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ‘ਆਰੇਂਜ ਅਲਰਟ’ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਅਚਾਨਕ ਵਧੀ ਗਰਮੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ‘ਐਂਟੀ-ਸਾਈਕਲੋਨ ਸਿਸਟਮ’ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਖੁਸ਼ਕ ਅਤੇ ਗਰਮ ਪੂਰਬੀ ਹਵਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਵਾਵਾਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਸੁਸਤ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਸਿਸਟਮ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਚਾਨਕ ਵਧਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਇਸ ਐਂਟੀ-ਸਾਈਕਲੋਨ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਵਾਵਾਂ ਰੁਕ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤੱਟੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਪੱਛਮੀ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕੇ।

ਲੂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 8 ਡਿਗਰੀ ਵੱਧ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਇਲਾਕੇ ਲੂ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 4.5 ਤੋਂ 6.4 ਡਿਗਰੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਲੂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਇਹ 6.5 ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚਲਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਭਿਆਨਕ ਲੂ’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਮਈ 2026 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਕੀ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਮਿਲੇਗੀ ਰਾਹਤ?

IMD ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਮ੍ਰਿਤੁੰਜੇ ਮੋਹਪਾਤਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਗਲੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਤਾਪਮਾਨ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਚਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਪੱਛਮੀ ਵਿਘਨ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।

ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ: ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 3-4 ਡਿਗਰੀ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬੇ: ਪੰਜਾਬ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਹਰਿਆਣਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹਲਕੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲੇਗੀ।

ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ: ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ, ਹਿਮਾਚਲ ਅਤੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਬਾਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਗਈ ਹੈ।