ਦਿੱਲੀ-ਮੁੰਬਈ ਨਹੀਂ… ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਹਵਾ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਖਰਾਬ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ‘ਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਸਾਫ ਹਵਾ
Most Polluted City in India: ਚੇਨਈ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਸਰਵੇਖਣ ਰਿਪੋਰਟ 2025 ਵਿੱਚ ਦਸ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਚੇਨਈ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ, ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਮਾੜੇ ਏਕੀਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨਾਂ 'ਤੇ ਵੱਧਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਸਰਵੇਖਣ ਰਿਪੋਰਟ 2025 ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰਾਲੇ (MoEF ਅਤੇ CC) ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਨੂੰ ਦਸ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਚੇਨਈ ਨੂੰ 41 ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ (10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ) ਵਿੱਚੋਂ 41ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਚੇਨਈ ਦਾ ਸਕੋਰ ਸਿਰਫ਼ 115.3 ਸੀ। ਇੰਦੌਰ ਪੂਰੇ 200 ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਰਿਹਾ।
ਜਬਲਪੁਰ, ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਸੂਰਤ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਸ਼ਹਿਰ’ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਮਿਲਿਆ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (NCAP) ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਤਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ 130 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਈ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਧੂੜ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਨਿਕਾਸ, ਨਿਰਮਾਣ ਧੂੜ, ਠੋਸ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ (ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ‘ਤੇ ਠੋਸ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ) ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਤਿਰੂਚੀ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ
ਚੇਨਈ ਦੀ ਮਾੜੀ ਰੈਕਿੰਗ ਚੁਣੌਤੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਤੀਜੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਤ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਿਰੂਚੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, 186 ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ, ਮਦੁਰਈ, ਨੇ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਮਦੁਰਾਈ 116.1 ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, 40ਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹੈ।
ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ (3 ਲੱਖ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ) ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ, ਥੂਥੁਕੁੜੀ 125.6 ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਕੋਰ ਦੇ ਨਾਲ 40 ਵਿੱਚੋਂ 36ਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੇਨਈ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਸ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸੜਕ ਦੀ ਧੂੜ, ਅਤੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। NCAP ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨੀ ਸਫਾਈ, ਹਰੀ ਪੱਟੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ‘ਤੇ ਰੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤਰੱਕੀ ਸੀਮਤ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।
ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਵਿਗੜਿਆ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ
ਵਾਤਾਵਰਣਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਚੇਨਈ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ, ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਮਾੜੇ ਏਕੀਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨਾਂ ‘ਤੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਗੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। IIT ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਮਾਹਰ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ “ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਪਣਾਉਣ, ਨਿਰਮਾਣ ਧੂੜ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਸਵੱਛ ਫਿਊਲ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਉਪਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਗੜ ਜਾਵੇਗੀ,” ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
