ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਭਾਰਤ, ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਟੈਸਟਾਂ ਨੇ ਜਗਾਈ ਉਮੀਦ, ਜਾਣੋ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ
Cervical Cancer: ਡਾ. ਨੀਰਜਾ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹਨ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 1.27 ਲੱਖ ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰੀਬ 80,000 ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ 7 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖਤਰਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਾ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਮਹਿੰਗੇ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਝ ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ (ਦੇਸੀ) ਟੈਸਟ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਿਊਮਨ ਪੈਪੀਲੋਮਾਵਾਇਰਸ (HPV) ਦਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੰਕਰਮਣ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹਾਈ-ਰਿਸਕ HPV (cHPV) ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ।
Dr. Neerja Bhatla ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ HPV ਟੈਸਟ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸਟੀਕ ਟੈਸਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹਿੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ VIA (Visual Inspection with Acetic Acid) ਟੈਸਟ ਸਸਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਅਜੇ ਵੀ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਸਤੇ PoC (Point-of-Care) HPV ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੀ 35 ਅਤੇ 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਵੱਲ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
PoC ਟੈਸਟਿੰਗ ‘ਤੇ ਹੋਵੇ ਫੋਕਸ
ਡਾਕਟਰ ਨੀਰਜਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ Point-of-Care (PoC) ਟੈਸਟਿੰਗ ਯਾਨੀ ਅਜਿਹਾ ਟੈਸਟ ਜੋ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਨਤੀਜਾ ਦੇਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਸੈਂਪਲ ਨੂੰ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰਿਪੋਰਟ ਲਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇ। ਜੇਕਰ ਸਸਤਾ, ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ PoC HPV ਟੈਸਟ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਆਸ਼ਾ ਵਰਕਰਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ (PHC) ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਹੀ ਜਾਂਚ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧੇਗਾ ਅਤੇ 2030 ਤੱਕ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ HPV ਟੈਸਟਾਂ (ਘੱਟ-ਵੈਲੈਂਸੀ HPV ਟੈਸਟ) ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ WHO ਦੇ ਟਾਰਗੇਟ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ (TPP) ਅਤੇ IARC ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਟੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ HPV ਟੈਸਟ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ 8 ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ HPV ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਹ ਟੈਸਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਉਪ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਹਰਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ
ਡਾ. ਨੀਰਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੀਨਤਾਵਾਂ (Innovations) ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਮੌਜੂਦਾ HPV ਟੈਸਟਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੌਜੂਦਾ ਟੈਸਟ ਉੱਚ-ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ HPV ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਜਟਿਲਤਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵੀ ਕਲੀਨਿਕਲ ਵੈਲੀਡੇਸ਼ਨ, ਗੁਣਵੱਤਾ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਗੋਲਡ ਸਟੈਂਡਰਡ ਟੈਸਟਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਗੇਮ-ਚੇਂਜਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਫਿਲਹਾਲ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਡਾ. ਨੀਰਜਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਹਰ 3 ਤੋਂ 5 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਜਾਂਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀ (Breast), ਮੂੰਹ (Oral) ਅਤੇ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ VIA (Visual Inspection with Acetic Acid) ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਦੇਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
WHO ਕੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ HPV ਟੈਸਟਿੰਗ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲਾ HPV ਟੈਸਟ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੋ ਟੈਸਟ (35 ਅਤੇ 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ) ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ। ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ HPV ਟੈਸਟ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਟੈਸਟ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਆਖਰੀ-ਮੀਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹਨ।