ਕਦੋਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੈ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਝੜਨਾ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਦਿਖਦੇ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲੋ

ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵਾਲ ਝੜਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੰਘੀ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਾਲ ਧੋਂਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਸਿਰਹਾਣੇ ‘ਤੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਵਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਝੜਨਾ ਸਧਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਚੱਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਵਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗ ਜਾਣ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲ ਪਤਲੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਣ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਵਾਲ ਝੜਨ ਦੇ ਕਈ ਆਮ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਧਦੀ ਉਮਰ, ਤਣਾਅ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ, ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ, ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਂ ਗਲਤ ਹੇਅਰ ਕੇਅਰ ਰੁਟੀਨ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਈ ਵਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਲ ਝੜਨਾ ਕਿਸੇ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਵਾਲ ਝੜਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਾਲ ਝੜਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?

ਏਲੋਪੀਸ਼ੀਆ ਏਰੀਆਟਾ: ਮਾਇਓ ਕਲੀਨਿਕ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਇੱਕ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ (ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ) ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਸਿਰ ਜਾਂ ਦਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਵਾਲ ਝੜ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਵਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਥਾਇਰਾਇਡ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ: ਥਾਇਰਾਇਡ ਹਾਰਮੋਨ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਈ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਹਾਰਮੋਨ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਣਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਵਾਲਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਵਾਲ ਪਤਲੇ ਹੋਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਝੜਦੇ ਹਨ। ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਕੈਲਪ ਦਾ ਫੰਗਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ: ਸਿਰ ਦੀ ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਫੰਗਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਤੇਜ਼ ਖੁਜਲੀ, ਲਾਲਪਨ, ਪਪੜੀ ਉਤਰਨਾ ਅਤੇ ਵਾਲ ਝੜਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦੇ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਧੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕਰਵਾਉਣ ‘ਤੇ ਇਹ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਲੂਪਸ: ਲੂਪਸ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਚਮੜੀ, ਜੋੜਾਂ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਾਲਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਲ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਝੜਨ ਜਾਂ ਪਤਲੇ ਹੋਣ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਟ੍ਰਾਈਕੋਟਿਲੋਮੇਨੀਆ: ਇਹ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਖੁਦ ਹੀ ਖਿੱਚਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਲ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲੋ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ?

ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਲ ਅਚਾਨਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਝੜਨ ਲੱਗਣ, ਸਿਰ ਦੇ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਹਿੱਸਿਆਂ ‘ਤੇ ਵਾਲ ਘੱਟ ਹੋਣ ਲੱਗਣ ਜਾਂ ਵਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਪਤਲੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੇਕਰ ਸਿਰ ਦੀ ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਖੁਜਲੀ, ਦਰਦ, ਜਲਣ, ਲਾਲਪਨ ਜਾਂ ਪਪੜੀ ਜੰਮਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਾਲ ਝੜ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਕੀਤਿਆਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਲ ਝੜਨ ਲੱਗਣ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਲ ਝੜਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ।

ਕਈ ਵਾਰ ਵਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਝੜਨ ਕਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਘੱਟ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਵਾਲ ਝੜਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ?

ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਖ਼ੁਰਾਕ ਲਓ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਚੋ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਵਾਲਾਂ ‘ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੀਟ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਕੈਮੀਕਲ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਡਕਟਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।

ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੱਸ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਝੜ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈ ਕੇ ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਓ ਅਤੇ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਓ।