ਡੇਂਗੂ ਨਾਲ ਬ੍ਰੇਨ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਡਰ, ਕੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ? ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ
Dengue: ਡੇਂਗੂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਣ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਪਲੇਟਲੈਟਸ ਕਾਊਂਟ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਜੇਕਰ ਡੇਂਗੂ ਦਾ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵੱਧ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਟ੍ਰੋਕ ਵੀ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਮਾਹਰ ਦੀ ਰਾਏ...
ਡੇਂਗੂ ਦਾ ਦਿਮਾਗ 'ਤੇ ਖ਼ਤਰਾ?
ਡੇਂਗੂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਪਲੇਟਲੈਟਸ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਗੰਭੀਰ ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਅਸਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਲੱਡ ਫਲੋਅ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਡੇਂਗੂ ਬ੍ਰੇਨ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸੀਨੀਅਰ ਨਿਊਰੋਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. ਪ੍ਰਵੀਣ ਗੁਪਤਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਡੇਂਗੂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਡੇਂਗੂ ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ, ਖੂਨ ਵਗਣਾ, ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਵਰਗੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਿਹਤ ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਡਾਕਟਰ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਡੇਂਗੂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਆਮ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਗੰਭੀਰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦਿਮਾਗ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਕੀਮਿਕ ਜਾਂ ਹੈਮਰੇਜਿਕ ਸਟ੍ਰੋਕ ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ।
ਡੇਂਗੂ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਿਵੇਂ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਆਮ ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਲੇਟਲੈਟਸ ਘੱਟ ਹੋਣ ਅਤੇ ਖੂਨ ਵਗਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਾਰਨ ਦਿਮਾਗ ਤੱਕ ਖੂਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਡੇਂਗੂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਡੇਂਗੂ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਸ਼ੂਗਰ, ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਵੇਂ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਲੱਛਣ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਲੱਛਣ ਅਕਸਰ ਅਚਾਨਕ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਡੇਂਗੂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਜਾਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਡਾਕਟਰੀ ਮਦਦ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ:
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
- ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਸਾ ਟੇਢਾ ਜਾਂ ਸੁੰਨ ਹੋਣਾ
- ਇੱਕ ਹੱਥ ਜਾਂ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਂ ਸੁੰਨਪਨ
- ਬੋਲਣ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ
- ਅਚਾਨਕ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ
- ਤੁਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜਨਾ
- ਅਚਾਨਕ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸਿਰਦਰਦ
- ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ, ਉਲਝਣ ਜਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ੀ
ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਟ੍ਰੋਕ ਵਿੱਚ ਹਰ ਮਿੰਟ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਪਲੇਟਲੈਟ ਕਾਊਂਟ ਦੇਖ ਕੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ, ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੇ ਬ੍ਰੇਨ ਇਮੇਜਿੰਗ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕਾਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਦੀ ਦਵਾਈ ਦੇ ਕੇ ਜਾਂ ਪਲੇਟਲੈਟ ਵਧਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਲੇਟਲੈਟ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੋਕ—ਕੀ ਦੋਵੇਂ ਜੁੜੇ ਹਨ?
ਡੇਂਗੂ ਵਿੱਚ ਪਲੇਟਲੈਟਸ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਪਲੇਟਲੈਟਸ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਟ੍ਰੋਕ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਲੇਟਲੈਟਸ ਹੋਣ ਤੇ ਖੂਨ ਵਗਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਬਲੀਡਿੰਗ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਂ ਖੂਨ ਦਾ ਥੱਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਡੇਂਗੂ ਦੌਰਾਨ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਖੁਦ ਤੋਂ ਐਸਪਿਰਿਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਬਲੱਡ-ਥਿਨਿੰਗ ਦਵਾਈਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰੀਜ਼ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਗੰਭੀਰ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਰਿਕਵਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਚਾਨਕ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ, ਉਚਿਤ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਇਲਾਜ ਗੰਭੀਰ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।