3D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਹੋਈ ਪੁਰਾਣੀ! 4D ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗਾ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਰੰਗ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਆਕਾਰ
4D Printing: 3D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ 4D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਵੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟ ਮਟੀਰੀਅਲਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਰਮੀ, ਪਾਣੀ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਆਕਾਰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
3D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ 4D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟ ਮਟੀਰੀਅਲਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਪਮਾਨ, ਨਮੀ, ਰੌਸ਼ਨੀ, ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਜਾਂ pH ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹੋਣ ਤੇ ਆਪਣਾ ਤੈਅ ਆਕਾਰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ 4D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਲਈ ਅਹਿਮ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਏਅਰੋਸਪੇਸ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
4D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕੰਮ
3D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਪਰਤ ਦਰ ਪਰਤ ਮਟੀਰੀਅਲ ਜੋੜ ਕੇ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਜਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ 4D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟ ਮਟੀਰੀਅਲਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਾਪਮਾਨ, ਨਮੀ, ਰੌਸ਼ਨੀ, ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਜਾਂ pH ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹੋਣ ਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਵੇਂ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਣ। ਆਸਾਨ ਉਦਾਹਰਨ ਨਾਲ ਸਮਝੀਏ ਤਾਂ 4D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਕੋਈ ਮੱਗ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣ ਤੇ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
3D ਅਤੇ 4D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ ਅੰਤਰ
ਦੋਵਾਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਸ਼ੀਨ ਜਾਂ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਮਟੀਰੀਅਲ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦਾ ਵੀ ਹੈ। 3D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰਕਚਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ 4D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਸਤੂ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰੇਗੀ। ਯਾਨੀ 3D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਨਾਲ ਬਣੀ ਚੀਜ਼ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ 4D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਅਡੈਪਟਿਵ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਲੋੜ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਣ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਰਟ ਮਟੀਰੀਅਲਜ਼ ਨਾਲ ਬਣਨਗੀਆਂ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ
4D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਪ-ਮੈਮੋਰੀ ਪਾਲੀਮਰਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਰਮੀ ਮਿਲਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਈਡ੍ਰੋਜੈਲਜ਼ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੇ ਫੁੱਲ ਸੁੰਗੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਿਸਰਚਰਜ਼ ਲਿਕਵਿਡ-ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਇਲਾਸਟੋਮਰਜ਼ ਅਤੇ ਸੈਲਫ-ਹੀਲਿੰਗ ਪਾਲੀਮਰਜ਼ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਟੀਰੀਅਲਜ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਚਕੀਲਾਪਣ ਅਤੇ ਮੁੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ 4D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਪਯੋਗੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮੈਡੀਕਲ ਤੋਂ ਸਪੇਸ ਤੱਕ ਹੋਵੇਗਾ ਇਸਤੇਮਾਲ
ਮੈਡੀਕਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 4D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਇੰਪਲਾਂਟਸ ਅਤੇ ਟਾਰਗੇਟਡ ਡਰੱਗ ਡਿਲਿਵਰੀ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਠੀਕ ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਿਨਾਂ ਭਾਰੀ ਮੋਟਰ ਦੇ ਮੁੜਨ ਵਾਲੇ ਪਾਰਟਸ ਵੀ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਏਅਰੋਸਪੇਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੌਂਪੈਕਟ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵੱਡੇ ਐਂਟੀਨਾ ਜਾਂ ਸੋਲਰ ਪੈਨਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਣ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਜੇ ਰਿਸਰਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਸਟੇਜ ਤੇ ਹੈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ
4D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਫਿਲਹਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੇ ਰਿਸਰਚ ਲੈਬਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਸਟੇਜ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਰਿਸਰਚਰਜ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਮਾਰਟ ਮਟੀਰੀਅਲਜ਼ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਆਕਾਰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਵਰਗੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਸਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ 4D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 3D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Source:TV9Hindi.com
