ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਮੇਅਰ ਚੋਣ: 4 ਸਾਲਾਂ ‘ਚ 3 ਜਿੱਤਾਂ… ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿਵੇਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਈ ਭਾਜਪਾ?
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 'ਚ ਮੇਅਰ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਪ) ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ, ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਲੜਾਈ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੀ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਕੋਲ 18 ਵੋਟਾਂ ਹਨ ਤੇ 'ਆਪ' ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਕੋਲ ਵੀ 18 ਵੋਟਾਂ ਹਨ। ਸਦਨ 'ਚ ਬਹੁਮਤ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਕਾਰਜਕਾਲਾਂ 'ਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮੇਅਰ ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ‘ਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੇਅਰ ਚੋਣ ਹੈ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਪ) ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 29 ਜਨਵਰੀ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਚੋਣ ‘ਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸਾਖ ਦਾਅ ‘ਤੇ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ‘ਆਪ’ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਆਪਣਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੌਂਸਲਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਜਪਾ ਤੇ ‘ਇੰਡੀਆ ਅਲਾਇੰਸ’ ਦੋਵਾਂ ਕੋਲ 18 ਵੋਟਾਂ ਹਨ। ‘ਇੰਡੀਆ ਅਲਾਇੰਸ’ ਦੀਆਂ 18 ਵੋਟਾਂ ‘ਚੋਂ 11 ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ 6 ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਵੋਟ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਮਨੀਸ਼ ਤਿਵਾੜੀ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਦਨ ‘ਚ ਬਰਾਬਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ‘ਚ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੇਅਰ ਦੀ ਚੋਣ ਲਾਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਉੱਚ-ਦਾਅ ਵਾਲੀ ਲੜਾਈ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਖੇਡ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ।
‘ਆਪ’ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀ ਹੋਈ ਡੀਲ?
‘ਆਪ’ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਅਨੁਸਾਰ, ‘ਆਪ’ ਮੇਅਰ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਸੀਨੀਅਰ ਡਿਪਟੀ ਮੇਅਰ ਤੇ ਡਿਪਟੀ ਮੇਅਰ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜੇਗੀ। ਦੋਵਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਦਸੰਬਰ ‘ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਐਮਸੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲੜਨਗੇ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਐਚਐਸ ਲੱਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਮੇਅਰ ਦੀ ਚੋਣ ‘ਚ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣਾ ਹੈ।
ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧੀ
ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਸਦਨ ‘ਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧੀ ਹੈ। ‘ਆਪ’ ਕੌਂਸਲਰ ਪੂਨਮ ਤੇ ਸੁਮਨ ਸ਼ਰਮਾ ਭਾਜਪਾ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਕੌਂਸਲਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 18 ਹੋ ਗਈ। 29 ਜਨਵਰੀ ਦੀ ਚੋਣ 2022 ‘ਚ ਚੁਣੀ ਗਈ ਹਾਊਸ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮੇਅਰ ਦੀ ਚੋਣ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ‘ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਮੇਅਰ ਦੀ ਚੋਣ ਗੁਪਤ ਵੋਟਿੰਗ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੱਥ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਤੇ ਯੂਟੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਗੁਲਾਬ ਚੰਦ ਕਟਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜੁਲਾਈ ‘ਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨਗਰ ਨਿਗਮ (ਕਾਰੋਬਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇ ਸੰਚਾਲਨ) ਨਿਯਮ, 1996 ਦੇ ਨਿਯਮ 6 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਾਸ-ਵੋਟਿੰਗ ਤੇ ਬੈਲਟ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਸਦਨ ‘ਚ ਤਾਕਤ ਕਿਵੇਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ?
ਸਦਨ ‘ਚ ਬਹੁਮਤ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਕਾਰਜਕਾਲਾਂ ‘ਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮੇਅਰ ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਾਸ-ਵੋਟਿੰਗ ਕਾਰਨ ਹੈ। 2022 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ‘ਚ, ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ‘ਆਪ’ ਦੀ ਅੰਜੂ ਕਤਿਆਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੋਟ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਮੇਅਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ‘ਆਪ’ ਦੇ ਸਦਨ ‘ਚ 14 ਕੌਂਸਲਰ ਸਨ ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ 12 ਸਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਕੌਂਸਲਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ‘ਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ। 2023 ‘ਚ, ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਅਨੂਪ ਗੁਪਤਾ ਜਿੱਤ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ‘ਆਪ’ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾਉਣ ‘ਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ।
2024 ਦੀਆਂ ਮੇਅਰ ਚੋਣਾਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ‘ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਚੋਣਾਂ ‘ਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਪ੍ਰੀਜ਼ਾਈਡਿੰਗ ਅਫਸਰ ਅਨਿਲ ਮਸੀਹ ਨੂੰ ‘ਆਪ’-ਕਾਂਗਰਸ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਕੁਲਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਲਈ ਪਾਏ ਗਏ ਅੱਠ ਬੈਲਟ ਪੇਪਰਾਂ ਨਾਲ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਛੇੜਛਾੜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੈਮਰੇ ‘ਤੇ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਮਨੋਜ ਸੋਨਕਰ ਦੇ ਹੱਕ ‘ਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਗਠਜੋੜ ਦੇ 20 ਕੌਂਸਲਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅੰਤਿਮ ਗਿਣਤੀ ‘ਚ ਸੋਨਕਰ ਨੂੰ 16 ਤੇ ਕੁਲਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ 12 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ‘ਆਪ’ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਾਇਆ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ, ਡੀਵਾਈ ਚੰਦਰਚੂੜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਤਾੜਨਾ ਕੀਤੀ, ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੀ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ?
ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਅੰਤ ‘ਚ ਕੁਲਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਪਕ ਗੁੱਸਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਝਟਕਾ ਦਿੱਤਾ। 2025 ਵਿੱਚ, ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਬਬਲਾ ਨੇ ਮੇਅਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਜਿੱਤਿਆ ਜਦੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਕੌਂਸਲਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਾਸ-ਵੋਟਿੰਗ ਨੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ‘ਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
