Health: ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੋਨਸ ਗੜਬੜੀ ਦੇ ਕੀ ਹਨ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਲੱਛਣ ?
ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਾਂ ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ।
ਲਾਈਫ ਸਟਾਈਲ ਨਿਊਜ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੋਨਸ ਦਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਕਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚਿੜਚਿੜੇਪਨ ਤੱਕ, ਔਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਹਾਰਮੋਨਸ (Hormones) ਅਸੰਤੁਲਨ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਅਤੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਅੱਜ ਦੀ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹਾਰਮੋਨ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੁਟੀਨ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਹਾਰਮੋਨਸ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਮੱਸਿਆ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਬਦਲਾਅ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ।
ਹਾਰਮੋਨ ਕੀ ਹਨ?
ਹਾਰਮੋਨ ਸਰੀਰ (Body) ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਐਂਡੋਕਰੀਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਜੋ ਕਿ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ) ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਛੁਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਰਮੋਨਸ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਹਨ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਹਾਰਮੋਨਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ‘ਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਹਾਰਮੋਨਸ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ
ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੋਨਸ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਾਹਵਾਰੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੋਣਾ, ਅਚਾਨਕ ਭਾਰ ਵਧਣਾ ਜਾਂ ਘਟਣਾ, ਪਿੱਠ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਚਮੜੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ, ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਝੜਨਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ, ਕਬਜ਼ (Constipation) ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੋਜਨਾਂ ਕਾਰਨ ਹਾਰਮੋਨਸ ਵਿਗੜ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਗਲਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵੀ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੀਨੀ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ, ਰਿਫਾਇੰਡ ਆਟੇ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਰਿਫਾਇੰਡ ਤੇਲ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਫੂਡ, ਅਲਕੋਹਲ ਦਾ ਸੇਵਨ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਹਾਰਮੋਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵੀ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਟੀਰੌਇਡ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਖਪਤ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸਟੀਰੌਇਡ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੋਨਲ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ ਲੈਣਾ ਖਤਰਨਾਕ
ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੋਨਸ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਤਣਾਅ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਰਮੋਨਸ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਰਟੀਸੋਲ ਹਾਰਮੋਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।