World Mental Health Day: ਚਾਕਲੇਟ ਵਾਂਗ ਕੀ ਚਾਹ ਵੀ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਕਿਵੇਂ!
World Mental Health Day: ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਨਗੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੂਡ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਾਕਲੇਟ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਚਾਹ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ?
ਕੀ ਚਾਹ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਹੈ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ?
10 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਿਆਉਣਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ‘ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਵੇਰ ਚਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਸੁਸਤੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੱਪ ਚਾਹ ਪੀਣ ਦਾ ਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਾਣੋ ਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਮੂਡ ‘ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾਂਗੇ ਕਿ ਕੀ ਚਾਕਲੇਟ ਵਾਂਗ ਚਾਹ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਰਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਚਾਹ ਘੱਟ ਪੀਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ… ਕੀ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ?
ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਚਾਹ ਘੱਟ ਪੀਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਵਾਕਈ ਚਾਹ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਵੀ ਹਨ? ਅੱਜ ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਜਾਣਾਂਗੇ ਕਿ ਚਾਹ ਦਾ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ‘ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ
ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਤਰਜੀਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। WHO ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਾਲ 2023 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਰ 7 ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 1 ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਗਾੜ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਯਾਨੀ ਲਗਭਗ 1.2 ਅਰਬ ਲੋਕ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਮਾਨਸਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸਨ।
ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚਾਕਲੇਟ
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫ਼ਸਰ ਡਾਕਟਰ ਮੀਰਾ ਪਾਠਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ, ਐਂਗਜ਼ਾਇਟੀ ਅਤੇ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਰੋਤਾਜ਼ਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕੀਏ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਰੁਟੀਨ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਚਾਕਲੇਟ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਠਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਡੋਪਾਮਾਈਨ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹਾਰਮੋਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਚਾਕਲੇਟ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਚਾਕਲੇਟ ਨਾਲ ਸੇਰੋਟੋਨਿਨ (Serotonin) ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਮੂਡ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਾਹ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਮਾਹਰ?
ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਚਾਹ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੌਲੀਫਿਨੋਲਸ, ਟੈਨਿਨ ਅਤੇ ਕੈਫੀਨ। ਪੌਲੀਫਿਨੋਲਸ ਅਤੇ ਟੈਨਿਨ ਵਰਗੇ ਤੱਤ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕੈਫੀਨ ਸਾਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਚੁਸਤ ਅਤੇ ਸੁਚੇਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਕੈਫੀਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚਾਹ ਪੀਣ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬ੍ਰੇਕ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਗਰਮ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਪੀਂਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਅਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਚਾਹ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਜਾਂ ਕਰੀਬੀਆਂ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤਣਾਅ ਘੱਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦਿਮਾਗ ‘ਤੇ ਚਾਹ ਦਾ ਕੀ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਚਾਹ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ PubMed ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਚਾਹ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ 491 ਬਾਲਗਾਂ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 169 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 322 ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਕੱਪ ਤੱਕ ਕਾਲੀ ਚਾਹ ਪੀਣ ਨਾਲ 450 ਤੋਂ 600 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਕੈਫੀਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣ ਲਈ ਅਜੇ ਹੋਰ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਹ ਪੀਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ
ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਲੀ ਚਾਹ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਕਈ ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟਸ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਪਾ ਕੇ ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੈਲੋਰੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗ੍ਰੀਨ ਟੀ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ
ਕਾਲੀ ਚਾਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗ੍ਰੀਨ ਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿਮਾਗ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਲਾਹੇਵੰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨ ਟੀ ਦੇ ਅਰਕ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜੇ ਦੇਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਐਂਗਜ਼ਾਇਟੀ, ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਕਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕਾਲੀ ਚਾਹ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨ ਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਰੁਟੀਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਇਹ ਚਾਹ ਵੀ ਹਨ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ
ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦਿਵਾਉਣ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੈਮੋਮਾਈਲ ਟੀ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਲਾਹੇਵੰਦ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਹਰਬਲ ਚਾਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੈਮੋਮਾਈਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਚਾਹ, ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਟੀ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਟੀ ਅਤੇ ਲੈਮਨ ਬਾਮ ਟੀ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਰਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।