ਈਰਾਨ ਨੇ ‘ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ’ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਟਰੰਪ ਬੋਲੇ – ‘ਸਾਡੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਰਹੇਗੀ ਜਾਰੀ’

ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅਰਾਘਾਚੀ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਰਣਨੀਤਕ ਪੱਖੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ‘ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ’ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਕਦਮ ਲੈਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹਾਲੀਆ ਜੰਗਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

ਇੱਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅਰਾਘਚੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸਥਾਈ ਜੰਗਬੰਦੀ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੰਘ ਸਕਣਗੇ। ਸਾਰੇ ਜਹਾਜ਼ ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੰਗਠਨ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੇ ਰੂਟ ਰਾਹੀਂ ਗੁਜ਼ਰ ਸਕਣਗੇ।

ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀ ਪੋਸਟ

ਟਰੰਪ ਨੇ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, “ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ ਪਰ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਹੇਗੀ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ 100% ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੁਕਤਿਆਂ ‘ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।”

ਈਰਾਨ ਨੇ ਕਿਉਂ ਲਿਆ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ?

1. ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ 2 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਤੋਂ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੀਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਹਟਾਵਾਂਗੇ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ ਹੈ। ਚੀਨ ਨੇ ਵੀ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ ਹੈ।
2. ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਦਬਾਅ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਜੰਗਬੰਦੀ ‘ਤੇ ਗੱਲ ਤਾਂ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗੀ, ਜੇਕਰ ਈਰਾਨ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹੇਗਾ। ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਨੇ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇਸੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤਹਿਤ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
3. ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਸੀ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹਵਾਉਣ ਲਈ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ 40 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਈਰਾਨ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਇੰਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ।
4. ਓਮਾਨ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਟੋਲ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਓਮਾਨ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਰਾਹ ਨੈਚੁਰਲ ਹੈ, ਉਸਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਟੋਲ ਵਸੂਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵੱਧ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ?

ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਤੰਗ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਲਗਭਗ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਤਰ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਯੂਏਈ, ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਬਹਿਰੀਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਤੇਲ ਵੇਚਦੇ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਇਸ 34-ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।