ਹਾਈਵੇ ‘ਤੇ ਟਰੱਕਾਂ ਦੇ ਟਾਇਰਾਂ ਕੋਲ ਰਬੜ ਦੀ ਟਿਊਬ ਕਿਉਂ ਲਟਕਦੀ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਕੀ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਅਸਲ ਕੰਮ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਸੁਰੱਖਿਆ

ਜਾਣੋ ਟਰੱਕਾਂ 'ਚ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਰਬੜ ਦੀ ਪੱਟੀ? ( Photo Credit : ChatGPT )

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਹਾਈਵੇ ‘ਤੇ ਚਲਦੇ ਟਰੱਕਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਨੋਟ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਈ ਟਰੱਕਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਟਾਇਰਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਕਾਲੀ ਰਬੜ ਦੀ ਟਿਊਬ ਜਾਂ ਰਬੜ ਦੀ ਪੱਟੀ ਲਟਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਜਾਵਟ ਲਈ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਟਾਇਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਇਹ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਰਬੜ ਦੀ ਟਿਊਬ ਟਰੱਕ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਟਰੱਕ ਦੇ ਟਾਇਰਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਰਬੜ ਦੀ ਟਿਊਬ ਕਿਉਂ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਆਖ਼ਿਰ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਰਬੜ ਦੀ ਟਿਊਬ?

ਇਹ ਕੋਈ ਆਮ ਸਜਾਵਟੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗ੍ਰਾਊਂਡਿੰਗ ਸਟ੍ਰੈਪ (Grounding Strap) ਜਾਂ ਐਂਟੀ-ਸਟੈਟਿਕ ਰਬੜ ਸਟ੍ਰਿਪ (Anti-Static Rubber Strip) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਬੜ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਪੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਸੜਕ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਛੂਹਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਟਰੱਕ ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਸਟੈਟਿਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਸਿਟੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਭਾਰੀ ਵਾਹਨ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਟਾਇਰਾਂ ਅਤੇ ਸੜਕ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਰਗੜ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਵਾ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਦੀ ਬਾਡੀ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਰਗੜ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਗੜ ਕਾਰਨ ਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਸਟੈਟਿਕ ਚਾਰਜ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਰਬੜ ਦੀ ਟਿਊਬ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ?

ਇਹ ਰਬੜ ਦੀ ਪੱਟੀ ਹੇਠਾਂ ਸੜਕ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਹਨ ‘ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਟੈਟਿਕ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਚਾਨਕ ਚਿੰਗਾਰੀ (Spark) ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਰਬੜ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਚੰਗਾ ਸੰਚਾਲਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਟ੍ਰਿਪਾਂ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੰਡਕਟਿਵ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਵਰਗੇ ਤੱਤ ਮਿਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਟੈਟਿਕ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਣ।

ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਾਇਦਾ ਕਿਹੜੇ ਟਰੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਬੜ ਦੀਆਂ ਸਟ੍ਰਿਪਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸਤੇਮਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਟਰੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੈਟਰੋਲ, ਡੀਜ਼ਲ, ਗੈਸ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਸਮਾਨ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਟਰੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਸਟੈਟਿਕ ਬਿਜਲੀ ਕਾਰਨ ਚਿੰਗਾਰੀ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗੰਭੀਰ ਹਾਦਸਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਸਟੈਟਿਕ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਰ ਟਰੱਕ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਬੜ ਦੀ ਪੱਟੀ ਦਾ ਇਹੀ ਮਕਸਦ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਈ ਡਰਾਈਵਰ ਪੁਰਾਣੇ ਟਾਇਰ ਦੇ ਰਬੜ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਟਾਇਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਚੱਲਦੇ ਸਮੇਂ ਕੀਚੜ, ਧੂੜ ਅਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਪੱਥਰ ਘੱਟ ਉੱਡਣ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਥਾਨਕ ਜੁਗਾੜ ਜਾਂ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਹਰ ਟਰੱਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?

ਹਰ ਟਰੱਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਬੜ ਦੀ ਪੱਟੀ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਆਮ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਟਰੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਟਰੱਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੱਟੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦਿਖੇ, ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰੀ ਵਾਹਨਾਂ ‘ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਟ੍ਰਿਪਾਂ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਹਨਾਂ ‘ਤੇ ਜੋ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜਾਂ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਸਮਾਨ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਟਰੱਕ ਦੀ ਬਾਡੀ ‘ਤੇ ਲਿਖੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ, ਰੰਗ-ਬਰੰਗੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਜਾਂ ਹਾਰਨ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਟਾਇਰ ਦੇ ਕੋਲ ਲਟਕ ਰਹੀ ਇਸ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਵੱਲ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।