10 ਜੂਨ ਨੂੰ ਬਣੇਗਾ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਨੇਹਰੂ-ਇੰਦਰਾ-ਮਨਮੋਹਨ ਤੋਂ ਮੋਦੀ ਤੱਕ, ਕਿਸ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਸੰਭਾਲੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਮਾਨ?
PM Modi Set to Surpass Nehru Record: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ 10 ਜੂਨ ਨੂੰ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦੇਣਗੇ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਰਿਕਾਰਡ ਹਨ। ਕੁਝ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਮੋਦੀ ਤੱਕ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹੋ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ 10 ਜੂਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੇ 4,399 ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਗੁਲਜ਼ਾਰੀ ਲਾਲ ਨੰਦਾ ਸਮੇਤ, ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੰਦਰਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਕੁਝ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਹੁਦੇ ‘ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਧਰੀ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਤੱਕ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹੋ।
ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹਿਰੂ ਬਣੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ 2 ਸਤੰਬਰ, 1946 ਤੋਂ 15 ਅਗਸਤ, 1947 ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੱਕ ਅੰਤਰਿਮ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਵਾਇਸਰਾਏ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ, ਇਸ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਅੰਤਰਿਮ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। 1951-52 ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1957 ਅਤੇ 1962 ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਲੜੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ। ਫੋਟੋ: ਗੈਟੀ ਇਮੇਜਸ
ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਨੇ 27 ਮਈ, 1964 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ, ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 4,398 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ 15 ਅਗਸਤ, 1947 ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ 6,130 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ।
ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 4,398 ਦਿਨ ਰਿਹਾ। ਫੋਟੋ: ਗੈਟੀ ਇਮੇਜਸ
ਨੰਦਾ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਨਿਭਾਈ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ
ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਲਜ਼ਾਰੀ ਲਾਲ ਨੰਦਾ ਨੇ 27 ਮਈ, 1964 ਤੋਂ 9 ਜੂਨ, 1964 ਤੱਕ 13 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਅਗਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਲਾਲ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ 9 ਜੂਨ, 1964 ਨੂੰ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੋਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ 1965 ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਨੂੰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਗੁਲਜ਼ਾਰੀ ਲਾਲ ਨੰਦਾ
ਇਸ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਹੇਠ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ। ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੀ ਦਾ ਸਮਝੌਤੇ ਵਾਲੀ ਰਾਤ, 11 ਜਨਵਰੀ, 1966 ਨੂੰ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਵਿੱਚ ਦੁਖਦਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 581 ਦਿਨ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਲਜ਼ਾਰੀ ਲਾਲ ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁਕਾਈ ਗਈ। ਇਹ ਦੂਜਾ ਕਾਰਜਕਾਲ, 11 ਜਨਵਰੀ, 1966 ਤੋਂ 24 ਜਨਵਰੀ, 1966 ਤੱਕ, 13 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਰਿਹਾ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਨਿਭਾਈ ਸੇਵਾ
ਅਗਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ, ਨੇ ਚਾਰ ਵਾਰ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਲਾਲ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਂਗਰਸ ਸੰਸਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਹੋਈ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 24 ਜਨਵਰੀ, 1966 ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। 1967 ਦੀਆਂ ਚੌਥੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ 1971 ਦੀਆਂ ਮੱਧ-ਕਾਲੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ 24 ਮਾਰਚ, 1977 ਤੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ। ਫੋਟੋ: ਗੈਟੀ ਇਮੇਜਸ
ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ 4,077 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ। 1977 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ। ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਆਪਣੀ ਰਾਏਬਰੇਲੀ ਸੀਟ ਵੀ ਹਾਰ ਗਈ। ਅਗਲੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਣੀ। ਦੇਸਾਈ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 24 ਮਾਰਚ, 1977 ਤੋਂ 28 ਜੁਲਾਈ, 1979 ਤੱਕ 856 ਦਿਨ ਚੱਲਿਆ।
ਚਰਨ ਸਿੰਘ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ
ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਫੁੱਟ ਪੈਣ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਤੇ ਰਾਹੀਂ ਮੋਰਾਰਜੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੌਧਰੀ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਅਗਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 28 ਜੁਲਾਈ, 1979 ਨੂੰ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਸੰਸਦ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 20 ਅਗਸਤ, 1979 ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਚੌਧਰੀ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਸਤੀਫਾ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਛੇਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੀ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਸਭਾ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਚੌਧਰੀ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜਕਾਲ 14 ਜਨਵਰੀ, 1980 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 170 ਦਿਨ ਅਹੁਦੇ ‘ਤੇ ਰਹੇ।
ਚੌਧਰੀ ਚਰਨ ਸਿੰਘ
ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਵਾਪਸੀ, ਫਿਰ ਰਾਜੀਵ ਦੀ ਵਾਰੀ
1980 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਈ। 14 ਜਨਵਰੀ, 1980 ਨੂੰ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। 31 ਅਕਤੂਬਰ, 1984 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਰ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 1,752 ਦਿਨ ਚੱਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ 4,077 ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁੱਲ 5,829 ਦਿਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੇ 31 ਅਕਤੂਬਰ, 1984 ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਇੰਦਰਾ ਦੀ ਦੁਖਦਾਈ ਹੱਤਿਆ ਹੋਈ ਸੀ। 1984 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਭਾਰੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 1989 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2 ਦਸੰਬਰ, 1989 ਨੂੰ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੇ 1,858 ਦਿਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ
ਗੱਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਯੁੱਗ
ਗੱਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਯੁੱਗ 1989 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਅਗਲੇ ਪੱਚੀ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਬਣੀ ਜਨਤਾ ਦਲ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੇ 2 ਦਸੰਬਰ, 1989 ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਲਾਲੂ ਯਾਦਵ, ਜੋ ਸੋਮਨਾਥ ਤੋਂ ਅਯੁੱਧਿਆ ਰਾਮ ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੁਆਰਾ ਸਮਸਤੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਡਵਾਨੀ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ।
ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੋਟ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 10 ਨਵੰਬਰ, 1990 ਨੂੰ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 343 ਦਿਨ ਚੱਲਿਆ। ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ‘ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਜਨਤਾ ਦਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਧੜੇ ਦੀ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ‘ਤੇ ਜਾਸੂਸੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਮਰਥਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਗਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਨੇ 10 ਨਵੰਬਰ, 1990 ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 5 ਮਾਰਚ, 1991 ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, 6 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। 13 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਭੰਗ ਹੋਣ ਨਾਲ ਅਗਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋਇਆ। ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਨੇ 21 ਜੂਨ, 1991 ਤੱਕ ਕੁੱਲ 223 ਦਿਨ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਨੱਬੇ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਚੋਣਾਂ – ਪੰਜ ਸਰਕਾਰਾਂ
1991 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਬਹੁਮਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੋਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ, ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪੀ.ਵੀ. ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ। ਰਾਓ ਨੇ 21 ਜੂਨ, 1991 ਤੋਂ 16 ਮਈ, 1996 ਤੱਕ ਕੁੱਲ 1,791 ਦਿਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 1996 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾ. ਸ਼ੰਕਰ ਦਿਆਲ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ 16 ਮਈ, 1996 ਨੂੰ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁਕਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 16 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ 1 ਜੂਨ, 1996 ਨੂੰ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਐੱਚ.ਡੀ. ਦੇਵਗੌੜਾ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ, 1 ਜੂਨ, 1996 ਤੋਂ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1997 ਤੱਕ 324 ਦਿਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਆਈ.ਕੇ. ਗੁਜਰਾਲ ਨੇ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1997 ਤੋਂ 19 ਮਾਰਚ, 1998 ਤੱਕ ਕੁੱਲ 332 ਦਿਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ
1998 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਫਿਰ ਗੱਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ। ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਨੇ 19 ਮਾਰਚ, 1998 ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਏਆਈਏਡੀਐਮਕੇ ਵੱਲੋਂ ਸਮਰਥਨ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਕਾਰਨ, ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1999 ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵੋਟ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੋਟ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। 1999 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਸ ਵਾਰ, ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 13 ਅਕਤੂਬਰ, 1999 ਜਾਂ 573 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਰਿਹਾ।
ਤਿੰਨ ਗਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਕੀਤਾ ਪੂਰਾ
1999 ਅਤੇ 2009 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈਆਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਗਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਰਕਾਰਾਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀਆਂ। 13 ਅਕਤੂਬਰ, 1999 ਨੂੰ, ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਨੇ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਉਹ 2004 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ। ਉਹ 22 ਮਈ, 2004 ਤੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ, ਜੋ ਕਿ 1,683 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਸੀ।
ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ। ਫੋਟੋ: ਪੀਟੀਆਈ
ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 2004 ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਯੂਪੀਏ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 22 ਮਈ, 2004 ਅਤੇ 26 ਮਈ, 2014 ਵਿਚਕਾਰ 3,656 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜਕਾਲ 26 ਮਈ, 2014 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। 2019 ਅਤੇ 2024 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸਫਲ ਜਿੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਹੁਣ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਤੀਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹਨ। 10 ਜੂਨ, 2026 ਨੂੰ, ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ 4,399 ਦਿਨ ਪੂਰੇ ਕਰਨਗੇ, ਜੋ ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ 4,398 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦੇਣਗੇ।
Source: TV9Hindi.com
