ਚੇਨਈ ‘ਚ ਚੀਫ਼ ਬੈਂਕ ਮੈਨੇਜਰ ਨੇ ਕੀਤੀ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ, 10 ਸਾਲਾਂ ‘ਚ 500 ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਗੁਆਈ ਜਾਨ; ਆਖ਼ਰ ਕਿਉਂ?
ਬੈਂਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਦੇ ਬੇਹਿਸਾਬ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਦੇਸ਼-ਵਿਆਪੀ ਬਹਿਸ ਦਰਮਿਆਨ ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਲ ਦਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਇੰਡੀਅਨ ਬੈਂਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਆਈਟੀ (IT) ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕਨਿਸ਼ਕ ਬਾਜਪੇਈ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਬੈਂਕ ਦੀ ਚੌਥੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਲੀਲਾ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।
ਬੈਂਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਦੇ ਬੇਹਿਸਾਬ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਦੇਸ਼-ਵਿਆਪੀ ਬਹਿਸ ਦਰਮਿਆਨ ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਲ ਦਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਇੰਡੀਅਨ ਬੈਂਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਆਈਟੀ (IT) ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕਨਿਸ਼ਕ ਬਾਜਪੇਈ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਬੈਂਕ ਦੀ ਚੌਥੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਲੀਲਾ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਬੈਂਕਿੰਗ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੋਈ ਇਕੱਲਾ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੀਤੇ ਕੁਝ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਬੈਂਕ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦਾ ਦਬਾਅ, ਅਸੰਭਵ ਟਾਰਗੇਟ, ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਝਿੜਕ-ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਉੱਠਿਆ 500 ਬੈਂਕ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ
ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੀਪੀਆਈ (ਐੱਮ) ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਏ. ਏ. ਰਹੀਮ ਨੇ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਦਾਅਵਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 500 ਬੈਂਕ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਕੰਮ ਦੇ ਤਣਾਅ (ਵਰਕ ਰਿਲੇਟਿਡ ਸਟ੍ਰੈੱਸ), ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ (ਹੈਰਾਸਮੈਂਟ) ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਾਰਨ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਡੇਟਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਦਾਅਵਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਏ. ਏ. ਰਹੀਮ ਨੇ ਸਾਲ 2021 ਤੋਂ 2024 ਦਰਮਿਆਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੈਂਕ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਥੋਪੇ ਜਾ ਰਹੇ ਟਾਰਗੇਟਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਯੂਨੀਅਨ ਬੈਂਕ ਦੇ ਇੱਕ ਚੀਫ਼ ਮੈਨੇਜਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਅਸੰਭਵ ਟਾਰਗੇਟ ਨਾ ਥੋਪਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਂਚ ਮੈਨੇਜਰ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਬੈਂਕ ਮੈਨੇਜਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਦਾ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ ਅਧਾਰਿਤ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੇਟਾਬੇਸ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਬੀਤੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਮਾਮਲੇ
ਯੂਨੀਅਨ ਬੈਂਕ ਮੈਨੇਜਰ ਦਾ ਮਾਮਲਾ (ਸਤੰਬਰ 2026): ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜੌਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਅਨ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਬ੍ਰਾਂਚ ਮੈਨੇਜਰ ਦੁਰਗੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵੀ ਬਰਾਮਦ ਹੋਇਆ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਪੁਖ਼ਤਾ ਵਜ੍ਹਾ ਵਜੋਂ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ ਸੀ।
- ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਮੈਨੇਜਰ ਦੀ ਮੌਤ: ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਬਾਰਾਮਤੀ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਮੈਨੇਜਰ ਸ਼ਿਵ ਸ਼ੰਕਰ ਮਿਤਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਪੁਲਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਬਰਾਮਦ ਹੋਏ ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬੋਝ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਮਿਤਰਾ ਨੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਵੀ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੀ, ਪਰ 90 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਨੋਟਿਸ ਪੀਰੀਅਡ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਕਾਰਨ ਬੈਂਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਿਲੀਵ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
- ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੈਂਕ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਵੱਲੋਂ ਸੀਨੀਅਰਾਂ ਤੇ ਦੋਸ਼: ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਈਸੀਆਈਸੀਆਈ (ICICI) ਬੈਂਕ ਦੇ ਰੀਜਨਲ ਹੈੱਡ ਆਫ਼ ਸੇਲਜ਼ ਵਿਵੇਕ ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਂਦਿਆਂ ਦੋ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬੇਲੋੜਾ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ। ਪਰਿਵਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਸੀਨੀਅਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਣਾਅ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
- 5 ਸਫ਼ਿਆਂ ਦਾ ਨੋਟ ਛੱਡ ਕੇ ਮਹਿਲਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ: ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਵਿੱਚ 27 ਸਾਲਾ ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਤਿਆਗੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਦੁਖਦਾਈ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਉਹ ਨੋਇਡਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੇਸ਼ਨਸ਼ਿਪ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਸਾਥੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਬੁਰਾ ਸਲੂਕ (ਬੁਲਿੰਗ) ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। 5 ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੇ ਨੋਟ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਈ ਸਾਥੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਟਰਮੀਨੇਸ਼ਨ ਲੈਟਰ ਥਮਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
- ਲੋਨ ਟਾਰਗੇਟ ਦਾ ਦਬਾਅ: ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਅਨ ਬੈਂਕ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਮੈਨੇਜਰ ਸਿਆਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਲੋਨ ਵੰਡਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਸਾਈਡ ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਅਸੰਭਵ ਟਾਰਗੇਟਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੇ ਸਿੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੋੜ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਕਿੰਨੀ ਭਾਰੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ।
- ਯੂਕੋ ਬੈਂਕ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮੈਨੇਜਰ ਦੀ ਮੌਤ: ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ ਯੂਕੋ (UCO) ਬੈਂਕ ਦੇ 29 ਸਾਲਾ ਬ੍ਰਾਂਚ ਮੈਨੇਜਰ ਸੂਰਿਆਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਦਮ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਓਰਾਗਦਮ ਬ੍ਰਾਂਚ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚੀ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਬੈਂਕਿੰਗ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵਿਗੜਦੇ ਸੰਤੁਲਨ (ਵਰਕ-ਲਾਈਫ਼ ਬੈਲੇਂਸ), ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਚ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਗੋਲਡ ਲੋਨ ਫ਼ਰਾਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦਬਾਅ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਬੈਂਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਕ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ ਦਬਾਅ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ?
ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਹਿਲੂ ਉੱਭਰ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ:
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
- ਟਾਰਗੇਟ ਦਾ ਦਬਾਅ: ਕਰਜ਼ਾ ਵੰਡਣ, ਰਿਕਵਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਟੀਚੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਬੋਝ।
- ਕੰਮ ਦਾ ਭਾਰੀ ਬੋਝ: ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣਾ ਅਤੇ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ।
- ਸੀਨੀਅਰਾਂ ਦਾ ਵਤੀਰਾ: ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ।
- ਨੌਕਰੀ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ: ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ ਪੇਟੀਐੱਮ ਪੇਮੈਂਟਸ ਬੈਂਕ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿੱਛੇ ਨੌਕਰੀ ਖ਼ੁੱਸਣ ਦਾ ਡਰ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ।
- ਆਡਿਟ ਅਤੇ ਲੋਨ ਜਾਂਚ: ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿੱਤੀ ਵਿਵਾਦ ਜਾਂ ਆਡਿਟ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ।
- ਨਿੱਜੀ ਕਾਰਨ: ਹਰ ਘਟਨਾ ਕੰਮ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਡਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਸਟਾਫ਼ ਦੀ ਘਾਟ: ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜੜ੍ਹ
ਕੰਮ ਦੇ ਬੇਲੋੜੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਬੈਂਕਾਂ ਅੰਦਰ ਸਟਾਫ਼ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੰਭੀਰ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਰਾਜਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਉਠਾਉਂਦਿਆਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੂਨ 2025 ਤੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬੈਂਕਾਂ (PSBs) ਵਿੱਚ 32,567 ਅਹੁਦੇ ਖ਼ਾਲੀ ਪਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਿੱਥੇ ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਟਾਫ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰਨਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੀ ਕੰਮ ਦਾ ਦਬਾਅ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਤੱਥਾਂ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਬੈਂਕ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਮ ਦੇ ਬੋਝ, ਅਸੰਭਵ ਟੀਚਿਆਂ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਜਾਂ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਿੱਕਤ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ 500 ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਪੇਸ਼ੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕੋਈ ਪੁਖ਼ਤਾ ਸਰਕਾਰੀ ਡੇਟਾ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਬੈਂਕ, ਅਹੁਦੇ ਅਤੇ ਕਾਰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਸਵਾਲ ਇਹ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬੋਝ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਤੇ ਰੋਕਣ ਦਾ ਕੋਈ ਠੋਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ? ਭਾਵੇਂ ਹਰ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦਾ ਦਬਾਅ ਹੀ ਇਕਲੌਤਾ ਕਾਰਨ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਦਰਦਨਾਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ਅੱਖੋਂ-ਪਰੋਖੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
