ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਸੰਗਠਨ ‘ਚ ਵੀ ‘ਬਾਹਰੀ’ ਆਗੂਆਂ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ, ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਬਦਲੀ ਪਰੰਪਰਾ
ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਚਾਰ ਰਾਜਾਂ 'ਚ ਨਵੇਂ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੇਵਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇਬਰਮਾ ਵਰਗੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਆਗੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਰਣਨੀਤੀ 'ਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਹੁਣ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਅਹੁਦੇ ਸੌਂਪ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਸਥਾਰ ਤੇ ਚੋਣ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬੀਤੇ ਦਿਨ, ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਨੇ ਚਾਰ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਚਾਰ ਆਗੂਆਂ ‘ਚੋਂ ਦੋ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ‘ਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ‘ਚ, ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾ ਕੇਵਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਨੂੰ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਢਿੱਲੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ‘ਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ 2007 ਅਤੇ 2012 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਟਿਕਟ ‘ਤੇ ਬਰਨਾਲਾ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2012 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ‘ਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ‘ਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਾਹ ‘ਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2017 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੇ 2019 ਦੀਆਂ ਸੰਗਰੂਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ‘ਚ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਝਟਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡ ਕੇ ਭਾਜਪਾ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਆਪਣੀ ਪੰਜਾਬ ਇਕਾਈ ਦੀ ਕਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਸਮੀਕਰਨ ਬਣਾ ਕੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇਬਰੌਏ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੀ
ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇਬਰੌਏ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ‘ਚ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਗੋਮਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ‘ਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀਆਂ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ 2023 ‘ਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ (ਐਮਐਲਏ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਫ਼ਰ ਵੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ‘ਚ ਉਹ ਭਾਜਪਾ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਹੁਣ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ‘ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।
ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ‘ਚ ਗੈਰ-ਭਾਜਪਾ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਕੇਡਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨੇਤਾਵਾਂ ਲਈ ਉੱਚ ਅਹੁਦੇ ਰਾਖਵੇਂ ਰੱਖੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੰਜਾਬ ‘ਚ, ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 2023 ‘ਚ ਸੁਨੀਲ ਜਾਖੜ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਭਾਜਪਾ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਸੀ।
ਅਜਿਹੇ ਰਾਜਾਂ ‘ਚ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਭਾਜਪਾ
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੈਡਰ-ਅਧਾਰਤ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਪਾਰਟੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਅਹੁਦੇ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰਟੀਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਢਾਂਚੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ‘ਚ, ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ‘ਚ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਮੀਕਰਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸਮਝਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ 2023 ‘ਚ, ਸੁਨੀਲ ਜਾਖੜ ਜੋ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਭਾਜਪਾ ‘ਚ ਆਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ‘ਚ, ਕੇਵਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੂੰ ਉਸੇ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ “ਬਾਹਰੀ” ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਰ, ਸ਼ਾਸਨ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ, ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸੌਂਪੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦੂਜੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ।
ਦੂਜੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਵੱਡੇ ਅਹੁਦੇ
ਅਸਾਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਿਮੰਤ ਬਿਸਵਾ ਸਰਮਾ, ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਚੌਧਰੀ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸੁਵੇਂਦੂ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਾਨਿਕ ਸਾਹਾ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੇਮਾ ਖਾਂਡੂ ਤੇ ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਐਨ. ਬੀਰੇਨ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੂਜੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਹੁਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
ਭਾਜਪਾ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ‘ਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਆਗੂਆਂ ‘ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਰਟੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਪੜਾਅ ‘ਚ ਹੈ। ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਦੋਹਰਾ ਲਾਭ ਦਿੰਦੀ ਹੈ- ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਰੋਧੀ ਹਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘੇਰੇ ‘ਚ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਹ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਰਵਾਇਤੀ ਕੈਡਰ-ਅਧਾਰਤ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਗੋਂ, ਇਹ ਹੁਣ ਬਿਨਾਂ ਝਿਜਕ ਚੋਣ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
