ਹਾਰਟ ਰੇਟ ਅਤੇ ਪਲਸ ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅੰਤਰ, ਨਾਰਮਲ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
Difference Between Heart Rate and Pulse Rate : ਹਾਰਟ ਰੇਟ ਅਤੇ ਪਲਸ ਰੇਟ ਬਾਰੇ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਇਹ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਹਨ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਵੱਖਰੇ।
ਆਮ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਹਾਰਟ ਰੇਟ ਅਤੇ ਪਲਸ ਰੇਟ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਹੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕਿ ਗਲਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਰਟ ਰੇਟ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਦਿਲ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਧੜਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਹਾਰਟ ਰੇਟ ਵਧ ਜਾਂ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਰਟ ਰੇਟ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਸਾਡੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਪਲਸ ਰੇਟ ਧਮਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਖੂਨ ਨੂੰ ਪੰਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਧਮਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਰੰਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਲਸ ਰੇਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਰਟ ਰੇਟ ਅਤੇ ਪਲਸ ਰੇਟ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਾਰਟ ਰੇਟ ਅਤੇ ਪਲਸ ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅੰਤਰ ਹੈ?
| ਉਮਰ ਵਰਗ ਸਾਲ | ਰੈਸਟਿੰਗ ਹਾਰਟ ਰੇਟ (BPM) |
| 18-30 | 80.2 ਤੱਕ |
| 30-50 | 75.3-78.5 |
| 50-70 | 73.0-73.9 |
ਹਾਰਟ ਰੇਟ
ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਜਿੰਨੀ ਵਾਰ ਧੜਕਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਹਾਰਟ ਰੇਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਰਟ ਰੇਟ ਵਧ ਜਾਂ ਘਟ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਰਾਮ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਹਾਰਟ ਰੇਟ ਘੱਟ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਧਰ, ਕਸਰਤ ਜਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਡਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਰਟ ਰੇਟ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਰਟ ਰੇਟ ਦਾ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਲਸ ਰੇਟ
ਪਲਸ ਰੇਟ ਧਮਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਯਾਨੀ ਬਲੱਡ ਫਲੋ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਬਜ਼ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਦਾ ਮਾਪ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਖੂਨ ਧਮਨੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਲੱਡ ਫਲੋ ਕਾਰਨ ਧਮਨੀਆਂ ਫੈਲਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁੰਗੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਧਮਨੀਆਂ ਦੀ ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪਲਸ ਰੇਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਪਲਸ ਰੇਟ ਸਰੀਰਕ ਸਥਿਤੀ, ਸੱਟ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਹੈ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ
ਹਾਰਟ ਰੇਟ
ਹਾਰਟ ਰੇਟ 1 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਧੜਕਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਹਾਰਟ ਰੇਟ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੌਰਾਨ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਲਸ ਰੇਟ
ਨਬਜ਼ ਦਰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਧਮਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਧੜਕਣ ਦੀ ਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਪੰਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਸੁੰਗੜਦਾ ਅਤੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਧਮਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਜਾਂ ਦਬਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਬਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਗੁੱਟ, ਗਰਦਨ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਧਮਨੀਆਂ ‘ਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਾਰਟ ਰੇਟ ਅਤੇ ਪਲਸ ਰੇਟ ਦੀਆਂ ਨਾਰਮਲ ਰੇਂਜ
ਬਾਲਗਾਂ ਵਿੱਚ: 60-100 BPM (ਬੀਟਸ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ) ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਾਰਟ ਰੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ,ਪਲਸ ਰੇਟ ਵੀ 60 ਤੋਂ 100 ਬੀਪੀਐਮ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰਕ ਸਥਿਤੀ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਦੀ ਰੇਂਜ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਐਥਲੀਟਸ ਵਿੱਚ, ਰੈਸਟਿੰਗ ਹਾਰਟ ਰੇਟ 60 ਬੀਪੀਐਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 70-120 ਬੀਪੀਐਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਮਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਰਟ ਰੇਂਜ
ਹਾਰਟ ਰੇਟ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਧੜਕਣਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਾਪਕ ਹੈ। ਉੱਧਰ, ਪਲਸ ਰੇਟ ਧਮਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਗਤੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਿਟਰ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੈਲਦੀ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਅਪਣਾ ਕੇ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।
