NDA ਦੇ SSB ਇੰਟਰਵਿਊ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਮੁਸ਼ਕਲ? ਜਾਣੋ 5 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ-ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
NDA, CDS ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਅਫਸਰ ਬਣਨ ਦੀ ਰਾਹ SSB ਰਾਹੀਂ ਹੋ ਕੇ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਜਾਣੋ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਇਸ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
NDA SSB ਇੰਟਰਵਿਊ ਕਿਉਂ ਹੈ ਮੁਸ਼ਕਲ?
ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਅਫਸਰ ਬਣਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। NDA, CDS ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ SSB ਯਾਨੀ Service Selection Board ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ Intelligence, Personality, Leadership Ability, Teamwork, ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਪਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। SSB ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬੀ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਰਟੇ ਹੋਏ ਜਵਾਬ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੈਸਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਅਸਲ ਸੋਚ, ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
SSB ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬੀ ਗਿਆਨ ਕਿਉਂ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ?
SSB ਨੂੰ ਆਮ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਿੱਚ ਅਫਸਰ ਬਣਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ Officer Like Qualities ਕਿੰਨੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ Interviewing Officer (IO), Group Testing Officer (GTO) ਅਤੇ Psychologist ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦਵਾਰ ਕਿਸੇ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਫੈਸਲਾ ਕਿਵੇਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ
SSB ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ Screening Test ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ Officer Intelligence Rating (OIR) ਅਤੇ Picture Perception and Description Test (PP&DT) ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। OIR ਵਿੱਚ ਤਰਕ ਅਤੇ Intelligence ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉੱਥੇ ਹੀ PP&DT ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਦੇਖ ਕੇ ਕਹਾਣੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਵੀ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਪਰਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਸੋਚ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਮਰੱਥਾ
Screening ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਉਮੀਦਵਾਰ Stage-II ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ Psychological Tests ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ, ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰਟੇ ਹੋਏ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
GTO ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ Teamwork ਅਤੇ Leadership ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ
ਤੀਜੇ ਦਿਨ GTO ਦੇ ਤਹਿਤ Group Activities ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ Leadership Ability, ਸਹਿਯੋਗ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣ ਵਰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
Interview ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਨਿੱਜੀ ਸਵਾਲ
ਚੌਥੇ ਦਿਨ Personal Interview ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਪਰਿਵਾਰ, ਦੋਸਤਾਂ, ਰੁਚੀਆਂ, ਉਪਲਬਧੀਆਂ, ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ, ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ Conference ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਫੈਸਲਾ
ਆਖਰੀ ਦਿਨ Conference ਵਿੱਚ IO, GTO ਅਤੇ Psychologist ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ Recommended ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, SSB Recommendation ਅੰਤਿਮ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
Recommendation ਤੋਂ ਬਾਅਦ Medical ਅਤੇ Merit
SSB ਵਿੱਚ Recommended ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ Medical Examination ਹੁੰਦੀ ਹੈ। Medical ਵਿੱਚ Fit ਪਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਪਲਬਧ ਸੀਟਾਂ ਅਤੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ All India Merit List ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। Merit ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ Military Academy ਵਿੱਚ Training ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
SSB ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇਸ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ Personality ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ Test ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।