ਚਾਰਜਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਕਿਉਂ ਸੜਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਕੂਟਰ? ਸਮਝੋ ਬੈਟਰੀ ਬਲਾਸਟ ਹੋਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਜ੍ਹਾ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਕੂਟਰਾਂ (EVs) ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਘੱਟ ਖ਼ਰਚੇ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀਆਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਈਵੀ (EV) ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਕੂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਜਾਂ ਬੈਟਰੀ ਫਟਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ੌਫ਼ਨਾਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਚੱਲਦੇ-ਚੱਲਦੇ ਜਾਂ ਚਾਰਜਿੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬੈਟਰੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਕਿਉਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ‘ਥਰਮਲ ਰਨਵੇ’?

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਕੂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਲਿਥੀਅਮ-ਆਇਨ ਬੈਟਰੀ ਕਈ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਸੈੱਲਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਵੀ ਲੋੜ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਉਹ ਗਰਮੀ ਬਾਹਰ ਨਾ ਨਿਕਲ ਸਕੇ, ਤਾਂ ‘ਥਰਮਲ ਰਨਵੇ’ ਨਾਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬੈਟਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੂਜੇ ਸੈੱਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਨਾ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਬੈਟਰੀ ਓਵਰਹੀਟ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗ ਫੜ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਬਲਾਸਟ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਖ਼ਤਰਾ?

ਬੈਟਰੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵਜ੍ਹਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਘਟੀਆ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਬੈਟਰੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੈਟਰੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮ (BMS), ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਰਜਿੰਗ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਜਾਂ ਗ਼ੈਰ-ਓਰੀਜਨਲ ਚਾਰਜਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਇਸ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇਕਰ ਸਕੂਟਰ ਕਿਸੇ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਬੈਟਰੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਕੂਟਰ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਰੱਖਣਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਚਾਰਜ ਕਰਨਾ ਵੀ ਬੈਟਰੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

BMS ਕਿਉਂ ਹੈ ਇੰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ?

ਬੈਟਰੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਕੂਟਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੈਟਰੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ, ਵੋਲਟੇਜ ਅਤੇ ਚਾਰਜਿੰਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ‘ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਇਹ ਓਵਰਚਾਰਜਿੰਗ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੈਟਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ BMS ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਬੈਟਰੀ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਗਰਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਰਟ ਸਰਕਟ ਜਾਂ ਥਰਮਲ ਰਨਵੇ ਵਰਗੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਸਾਨ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰ ਰੱਖੋ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ

• ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਅਸਲੀ ਚਾਰਜਰ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਓ।
• ਲੰਬੀ ਰਾਈਡ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਬੈਟਰੀ ਨੂੰ ਚਾਰਜਿੰਗ ‘ਤੇ ਨਾ ਲਗਾਓ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ 30 ਤੋਂ 45 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਠੰਢਾ ਹੋਣ ਦਿਓ।
• ਸਕੂਟਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਚਾਰਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚੋ।
• ਚਾਰਜਿੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਨਾ ਛੱਡੋ।
• ਜੇਕਰ ਬੈਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੋਜ, ਤਰੇੜ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਰਵਿਸ ਸੈਂਟਰ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ।
• ਬੈਟਰੀ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਜਾਂ ਬਦਲਾਅ ਖੁਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਮਾਹਰ ਤਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਦੀ ਮਦਦ ਲਓ।