ਖਾਮੇਨੇਈ ਦੀ ਹੱਤਿਆ, ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਈਰਾਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ?
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ, ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਾਮੇਨੇਈ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਖਾਮੇਨੇਈ ਕੋਲ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ: ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਵਜੋਂ ਕੌਣ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲੇਗਾ?
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਐਪਿਕ ਫਿਊਰੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ, ਆਯਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਾਮੇਨੇਈ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਹੁਦਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਕਿ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਖਮੇਨੀ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ? 86 ਸਾਲਾ ਆਯਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ 1989 ਤੋਂ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ‘ਤੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਆਯਤੁੱਲਾ ਖੋਮੇਨੀ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਈਰਾਨ ਕੋਲ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੋ ਵਿਕਲਪ
1. ਈਰਾਨੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 111 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਜਾਂ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਤਿੰਨ-ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੇ ਕਾਰਜ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਫਾਰਮੂਲਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਈਰਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਸੂਦ ਪਜੇਸ਼ਕੀਅਨ, ਸੁਪਰੀਮ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਅਲੀ ਲਾਰੀਜਾਨੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਗੁਲਾਮ ਹੁਸੈਨ ਮਹੇਸਾਨੀ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
2. ਦੁੱਜਾ ਵਿਕਲਪ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਅਮਰੀਕੀ ਅਖਬਾਰ, ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਲਈ ਚਾਰ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਖਮੇਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਲੀ ਲਾਰੀਜਾਨੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹਨ। ਖਮੇਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮੋਜਤਬਾ ਵੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੋਜਤਬਾ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬਚ ਗਿਆ।
ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਹੁਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਖੋਮੇਨੀ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦਾ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੀ ਚੋਣ ਸੁਪਰੀਮ ਇਸਲਾਮਿਕ ਕੌਂਸਲ (ਗਾਰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 88 ਕਾਨੂੰਨਦਾਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕੌਂਸਲ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਰ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਈਰਾਨ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਖਮੇਨੀ ਦੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਕੋਈ ਲਿਖਤੀ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਐਕਸੀਓਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇਖੋਗੇ।”
ਟਰੰਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, “ਮੈਂ ਫੈਸਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।”
