ਪਰਮਾਣੂ ਡੀਲ ਤੇ ਈਰਾਨ ਦਾ ਸਰੈਂਡਰ! ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ 440 KG ਯੂਰੇਨਿਅਮ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਐਲਾਨ
Iran nuclear deal: ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖ਼ਬਰ ਹੈ ਕਿ ਤੇਹਰਾਨ ਹੁਣ ਐਨਰਿਚਡ ਯੂਰੇਨਿਅਮ ਛੱਡਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਤੇਹਰਾਨ ਯੂਰੇਨਿਅਮ ਸੌਂਪਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਜਾਰੀ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਐਨਰਿਚਡ ਯੂਰੇਨਿਅਮ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤਣਾਅ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਈਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਪਣੇ ਉੱਚ ਸੰਵਰਧਿਤ ਯੂਰੇਨਿਅਮ (Highly Enriched Uranium) ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਕੋਲ 440 ਕਿਲੋ ਸੰਵਰਧਿਤ ਯੂਰੇਨਿਅਮ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਦਾ ਸਰੈਂਡਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੋਡੇ ਟੇਕ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਸੰਵਰਧਿਤ ਯੂਰੇਨਿਅਮ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਐਲਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਵਾਜਾਈ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਨੇ ਦਿੱਤੇ ਸੰਕੇਤ
ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਮੀਰ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਭੰਡਾਰ ‘ਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਸ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਮੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ
ਯੂਰੇਨਿਅਮ ਦਾ ਮਸਲਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਮੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਚਰਚਾਵਾਂ ਤੱਕ ਟਾਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਅਮਰੀਕੀ ਵਾਰਤਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਜੇ ਤੇਹਰਾਨ ਇਸ ਮਸਲੇ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਗੱਲਬਾਤ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜ ਸੈਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰਮਾਣੂ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ ਹਾਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਫਹਾਨ ਸਥਿਤ ਭੂਮੀਗਤ ਪਰਮਾਣੂ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਬੰਕਰ ਬਸਟਰ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਕਮਾਂਡੋ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਵਿਕਲਪ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਿੰਨਾ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ ਈਰਾਨ ਦਾ ਯੂਰੇਨਿਅਮ ਭੰਡਾਰ?
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਏਜੰਸੀ (IAEA) ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਈਰਾਨ ਕੋਲ ਕਰੀਬ 970 ਪੌਂਡ ਅਜਿਹਾ ਯੂਰੇਨਿਅਮ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ 60 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਸੰਵਰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਇਸ ਯੂਰੇਨਿਅਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੱਧ ਸੰਵਰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਕਈ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਈਰਾਨ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾਅ
ਇਸੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ ਲਗਾਤਾਰ ਈਰਾਨ ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਆਪਣਾ ਯੂਰੇਨਿਅਮ ਭੰਡਾਰ ਰੂਸ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਮਾਡਲ 2015 ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ ਦੌਰਾਨ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਤਤਕਾਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਟ੍ਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸਮਝੌਤਾ ਲਗਭਗ ਤੈਅ
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟ੍ਰੰਪ ਨੇ ਵੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੰਘਰਸ਼ ਖਤਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਮਝੌਤਾ ਲਗਭਗ ਤੈਅ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖਾਂ ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਟ੍ਰੰਪ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸਮਝੌਤਾ-ਸਮਝੌਤਾ ਪੱਤਰ (MoU) ਦੱਸਿਆ।
ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਮਸੌਦਾ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਘੋਸ਼ਣਾ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮਧ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ 30 ਤੋਂ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੇ ਨਵੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
28 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਵਧਿਆ ਤਣਾਅ
ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਯੁੱਧਵਿਰਾਮ ਲਾਗੂ ਹੈ, ਪਰ ਹਾਲਾਤ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੇ ਗੱਲਬਾਤ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸੈਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਅਸਰ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਤੇ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਸਮਝੌਤੇ ਲਈ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਦੁਹਰਾਈ ਹੈ।
