ਬਰਬਾਦ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਹੁਣ ਝੁਕਣਾ ਹੋਵੇਗਾ! GDP 10 ਫੀਸਦੀ ਡਿੱਗੀ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਭਾਰਤ ਤੋਂ 15 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ
Iran Economy: ਈਰਾਨ ਦੀ GDP ਵਿੱਚ 10.1% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ 69.9% ਰਹੀ। ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਕਮੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਿਆਲ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਘਾਟ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਦੀ GDP 10% ਡਿੱਗੀ
ਈਰਾਨ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ‘ਤੇ ਜੰਗ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ GDP ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਮਾਰਚ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਜੂਨ ਦੇ ਅੰਤ ਦਰਮਿਆਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ GDP ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 10.1% ਘਟ ਗਈ। ਇਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਈਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ IMF ਨੇ 2026 ਲਈ ਈਰਾਨ ਦੀ ਔਸਤ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ 68.9% ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਗਸਤ 2026 ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ 4.82% ਸੀ। ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ 68.9% ਮਹਿੰਗਾਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 14.3 ਗੁਣਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ ਤੇ ਮੁੜ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਰਾਇਟਰਜ਼ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਲੋਡਿੰਗ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਸੀ, ਜੋ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਘਟ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ 2.2 ਲੱਖ ਤੋਂ 2.55 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਰਹਿ ਗਈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਜੁਟਾਉਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਈਰਾਨੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਵਾਰਤਾਕਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਘੇਰ ਗਾਲਿਬਾਫ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪਿਛਲੀ ਪਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਈਰਾਨ ਇੱਕ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਵੀ ਨਿਰਯਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਸੀ।
ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਧਾਈਆਂ
ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੀ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਔਸਤ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ 69.9% ਰਹੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਅਗਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 89% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਿਹਾ। ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਹੀ ਮੁਦਰਾ ਨੇ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ 1 ਡਾਲਰ ਦੀ ਕੀਮਤ 22 ਲੱਖ ਰਿਆਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਰਿਆਲ ਸੀ।
ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ 2026 ਦੀ ਖੁਦਰਾ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ 4.82% ਰਹੀ, ਜੋ ਜੁਲਾਈ ਦੀ 4.45% ਤੋਂ ਵਧੀ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਈਰਾਨ ਦੀ 69.9% ਔਸਤ ਮਹਿੰਗਾਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਗਸਤ CPI ਦਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 14.3 ਗੁਣਾ ਹੈ। IMF (ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮੋਨੇਟਰੀ ਫੰਡ) ਨੇ 2026 ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੀ ਅਸਲ GDP ਵਿੱਚ 5.4% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਦੀ ਇੰਡਸਟਰੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਦਬਾਅ
ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨ ਦੀ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹੈ। ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦਾ ਸਟਾਕ ਇੰਡੈਕਸ 39.3 ਰਿਹਾ, ਜੋ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਲਗਭਗ 44.5 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦਾ PMI 46.9 ਰਿਹਾ। 50 ਤੋਂ ਘੱਟ PMI ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਟੇਟਿਸਟਿਕਸ ਸੈਂਟਰ ਮੁਤਾਬਕ, ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਉਪਭੋਗਤਾ ਕੀਮਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 84% ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧ ਗਈਆਂ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਸਾਲਾਨਾ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਲਗਭਗ 69% ਰਹੀ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਲਾਗਤ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਉਪਭੋਗਤਾ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚੈਂਬਰ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤ ਜਾਰੀ ਰਹੇ ਤਾਂ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਅਤੇ ਸਾਮਾਨ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਤਪਾਦਨ ਲਾਈਨਾਂ ਹੌਲੀ ਪੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਲਾਨਾ ਮਹਿੰਗਾਈ ਲਗਭਗ 69% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ‘ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਰੋਕਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਕਟ ‘ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਜੰਗ ਰੋਕਣੀ ਹੋਵੇਗੀ।